Kaidesine binaen toplumsal yapı içinde aslında insan tek başına bir fert iken ,fertlerin bir araya gelmesiyle toplumsal yapıyı meydana getirmiştir. Zaten kâinata bakıldığı zaman her şey bir(1)den kaynaklanarak ortaya çıkmıştır; fakat bu bir olan fert her ne kadar mükemmel olsa da cüzi bir yapıyı barındırdığı için aslında acizdir; çünkü cüzde bulunmayan, küllide bulunur.

Bir yemeğin yapılışında yemek ancak birlerin bir araya gelmesiyle lezzet kazanır. Aslında toplum birler üzerine kurulu, birçoklardan meydana gelen çokluktur. Bir olarak aslında çok cüzi bir anlam ifade etse de insan, asıl mana yükünün o eşsiz yoğunluğunu külli olarak ortaya koyabilir.

Bir damla iken bu şekilde kalmaya direndikçe sıcağın bunaltıcı yüksek derecesinde buharlaşıp yok olacakken veya soğuğun bürudetinde donup kalacakken kendini bir derya içine atınca ancak hayatın problemlerine çözüm üretebilir. Çünkü cüzi bir ihtiva yapısından külli bir yapıya girerek deryayı kazanır ve böyle mana bulabilir.

İşte toplumsal yapı içinde de aslında tohum insan iken bu acube-i mahlûkat ancak gurup içine girmekle problem çözmede bir sonuç elde edebilir. Çünkü insan zerre iken gurup içinde kâinat olacaktır, insan bir (1) iken birlerin bir araya gelmesiyle 111. olacaktır, insan tek başına bir madde iken toplum yapısı ile birleşince madde ile mananın birleşik bir kabı haline gelip problemleri bu yapı içinde yani gurup içinde daha barikalı hakikatler ortaya çıkararak çözecektir.

Mehmet Bilal YEŞİLMEN

Ben gökyüzünde, bulutlar arasında, ilâhî emri bekleyen bir yağmur damlasıyım.

Denizlerde bir damlaydım bir zamanlar, küçümsediniz beni. “Koca denizde bir damla” dediniz, bir şeyin değerini az göstermek için.

Musluklarda bir damlayken, görmezden geldiniz. “Aman canım, bir damladan ne çıkar” diye söylendiniz.

Bir gün buharlaşıp buraya geldim. Sayısız başka damlalarla beraberim. Her birimiz o ilâhî emri bekliyoruz. “Yağ” emriyle beraber her birimiz birer melek eşliğinde ineceğiz. Evet, bir melek eşlik edecek ki, hiçbir insan bizden zarar görmesin, hiçbir çiçek ezilmesin, hiçbir dal kırılmasın. Usul usul inelim, saçlarınıza, çiçeklere, yapraklara, bir kedinin tüylerine, bir aslanın yelesine, çatlamış toprağa…

Ben nereye düşeceğim kim bilir… Bakmayın “kimbilir” dediğime, aslında yazılı, benim nereye düşeceğim. Milimi milimine belli hem de. Ben bilmiyorum diye, siz bilmiyorsunuz diye, kimse bilmiyor değil.

Belki bir gencin yeni taranmış saç tellerine, belki göğe açılmış bir avuca, belki bulutları izleyen bir göze düşeceğim.

Tek başıma dağılmayacak o saç, tek başına sırılsıklam etmeyeceğim o eli, tek başına suyla doldurmayacağım o gözü. Ama dağıtmış gibi, sırılsıklam etmiş gibi, suyla doldurmuş gibi hissettireceğim.

Belki biraz ürperteceğim, biraz serinleteceğim, biraz şaşırtacağım. Ama her halde sevindireceğim. “Yağmur yağıyor” dedirteceğim. “Yağmur yağıyor” diye tekrarlatacağım. “Çok şükür” diyecek mi, üzerine düştüğüm insan, bilmiyorum. Ama emir bekleyen o damlalardan pek çoğunun bunu duyacağından eminim. İnsanların içini inanmanın güzelliğine dair bir huzurla dolduracağımızdan da eminim. “Bu kadar yağmur yeterli değil” diyen resmî ağızlara aldırmadan sevinileceğinden de eminim.

Yağmur duası ile alay eden, burun kıvıran, aşağılayan insanlara da yağacağız. Onların da yüzünü, gözünü ıslatacağız, elbiselerine bulaşacağız.

İnanan, inanmayan ayırt etmeyeceğiz.

Bütün insanlığın üzerine bir rahmet olarak ineceğiz.

Yağmayacağız, yağdırılacağız.

Ben ve arkadaşlarım, o ilahî emri bekleyen yağmur damlalarıyız.

Yakında inşaallah görüşeceğiz…

Murat Çetin

06.08.2007

Yeni Asya GAZETESİ

“o kadar çoğaldı ki “bana ne!”lerimiz

o kadar birikti ki bahanelerimiz.

o kadar benimsedik ki “bana dokunmayan yılan”ları “bin yaşa”tmayı,

sokakları kuşatan çaresizliği görmezden gelir olduk

vicdanlarımızın sızısını kesiverdik

haksızlıkların fotoğrafını çekerken, haksızlığa uğrayanları kendi yalnızlıklarına terkettik.

hepimiz birimiz için olamadık; içimizden çıkıp hepimiz için olmak isteyen birilerini küçümsedik, ucuz kahramanlar listesine ekledik.

“böyle gelmiş böyle gider”leri ağrı kesici gibi yutup başkalarına ağlayan yanlarımızı uyuşturduk

rahatladık, çok rahatladık

yüreğimize batacak kıymıkları geçtiğimiz yollardan temizlettik

nefsimizin iştahını kesecek görüntülerin üstünü ustaca sıvadık

yuvalarımızın duvarlarında dışarı sızdırmadığımız sevgi gölcüklerimizden bir kaç damla olsun serpemedik yoksulların üstüne göz yaşlarımızı tükettik, gönlümüzün yağmur yüklü bulutlarını kovduk

çocukları, çocuklarımızı, çocuk yanımızı senin gibi sevmedik, senin gibi sevindiremedik

içimizde sancıyla kıvranıp duran duygularımızı itip kaktık.

yüreğimizi yakıp duran varoluş kaygılarını ciddiye almadık.

derdimizi yok sayıp deva aramadık.

sahte çarelere kanıp çaresiz kaldık

oysa sen, oysa sen

kalbimize sahip çıktın onca kötülüğün içinde

‘’vicdanınızı tahriş edeni terk edin’’ dedin de,

‘’şüpheli olandan uzak durun’’ dediğinde de,

kalbimize güvendiğini sezemedik.

hoyratlıklarımızı vicdanımızın cetveline vurduğunu göremedik.”

Senai DEMİRCİ

İslam dünyası boyunca -ülke, kıta, şehir farketmez- nereye gitseniz yanınıza alabileceğiniz iki kelime var: İnşallah ve Maşallah. Bu iki kelime o kadar evrensel ki ne vizeye ihtiyaçları var ne pasaporta. Diledikleri gibi seyahat edebilirler tüm dünyada.

Bu sene İtalya’da verdiğim bir konuşmadan sonra yanıma gelen Filistinli yaşlı kadını hatırlıyorum. O sadece Arapça ve biraz da İtalyanca biliyordu. Bu iki dili de konuşamadığım için kadıncağızla anlaşamayız, konuşamayız sandım. Oysa o parmağıyla kitaplarımı, sonra da masanın üzerinde duran kalemimi işaret etti, gülümseyerek “Maşallah!” dedi. Ardından beni işaret edip eliyle bir çember çizdi havada, “İnşallah!” diye ekledi. Cümle kurmadan, İngilizce ya da Fransızca gibi ortak bir dile gerek duymadan, yanımıza çevirmen çağırmadan, sadece ve sadece bir “Maşallah” bir de “İnşallah” ile bana mesajını iletmeyi başardı o yaşlı kadın.

“Maşallah çok güzel yazıyorsunuz, inşallah tekrar gelin, tekrar kesişir yollarımız…”

Ben de gülümseyerek “inşallah” dedim.

“İnşallah, inşallah…” diye güldü ağız dolusu.

Tek farkı, o bu kelimeyi Arapçanın verdiği alışkanlıkla; a harfini açarak, yayarak. Ben Türkçeden gelen aksanla söyledim, daha hızlı, daha kapalı telaffuz ederek. Ama gayet rahat anladık birbirimizi.

Gündelik hayatımda üç kelimeyi çok sık kullandığımı fark ettim. Sırasıyla, “eyvallah”, “inşallah” ve “maşallah”. Birinci kelimeyi çok kullanmam zaman zaman etrafımdaki erkeklerden hayret dolu laflar işitmeme sebep oluyor. “Erkek lafıdır eyvallah, kadına yakışır mı bilmem!” diyenler dahi oldu. Kelimelerin de mülkü varmış gibi. Oysa kadınlara yakışır eyvallah, hem de nasıl.

Gelelim “inşallah” ile “maşallah”a. Yakın arkadaşlarımın önemli bir kısmı ya damardan sol veya kökten liberal ya da feminist /postfeminist yahut nihilist çevrelerden gelir. Bunların önemli bir kısmı pozitivist-rasyonel insanlardır. Zaman zaman takılırlar bana: “şu derviş merviş işlerinden ne anlarsın bilmeyiz…” Senelerdir birbirimizi böyle kabullenmişiz. Ama ilk defa bu hafta sadece inançla ve ruhaniyetle ilgili meselelere farklı baktığımızı değil kelimeleri de farklı kullandığımızı gördüm. Nasıl mı? İnşallah kelimesi yüzünden…

Sevgili bir dostumla sohbet ederken geçenlerde, ikimizin de beklediği bir hadiseden söz açıldı. Ben de “inşallah” diyecek oldum. “Ne münasebet!” dedi arkadaşım cevaben. Tuhaf bir sessizlik oldu aramızda. Anladım ki o inşallah kelimesini negatif bir şey olarak algılıyor. Bir anlamda “olmayacak duaya amin demek”. Zaten gerçekleşme ihtimali düşük olan bir şeyi belirtiyor inşallah kelimesi ona göre. O da tepki gösteriyor. “İşimiz inşallaha maşallaha kaldıysa, iyi valla!” diyerek.

Oysa ben daha farklı kullanıyorum “inşallah” kelimesini. Olması kuvvetle muhtemel bir meseleden bahsederken, “son tahlilde Allah’ın izniyle olacak/olur” anlamında kullanıyorum. Benim gözümde inşallah kelimesini cümleye eklemek o işin gerçekleşme ihtimalinin düşük olduğunu göstermiyor katiyyen.

Bir temenni var inşallah kelimesinde, bir de tevazu var kanımca.

İlginçtir, ben “inşallah” kelimesiyle yurtdışında gayet sorunsuz derdimi anlatıyorum da kendi ülkemde farklı çevreler arasında bu kelimenin anlam yitirdiğine tanık oluyorum.

Elif ŞAFAK
07 Ağustos 2007, Salı

Ayaz isimli bir köle vardı.Gün geldi Sultan Mahmud tarafından satın alındı. Sultan onu taşıdığı asil karakteri sebebiyle çok sevdi. Sultan’ın öylesine itimadını kazandı ki devletin haznedarı tayin edildi ve en kıymetli zarif mücevherler ona emanet ediliyordu.
Saraydakiler, hasedleri yüzünden bu durumu hazmedemediler.Asil ruhlu kölenin itibarını zedelemek için ellerinden gelini yaptılar. Bir gün Sultan’ın huzurunda birinin diğerine şöyle dediği duyuldu :

”Köle Ayaz’ın sık sık hazineye gittiğini biliyor musun? Hergün gidiyor; hatta izinli günlerinde bile gidip orada saatlerce kalıyor.Mücevherlerimizi çaldığından eminim.
Bunu duyan Sultan kulaklarına inanamadı. ”İşin aslını kendi gözlerimle görmeliyim” dedi. Duvara küçük bir delik yaptırıp hazinede olanları takibe başladı. Ayaz sessizce içeri girdi, kapıyı kapattı ve sandığa gitti. Sandığın önünde diz çökerek kapağı usulca kaldırdı ve içinden bir şey çıkardı. Bu, orada sakladığı küçük bir bohça idi.
Bohçayı öptü alnına koydu ve sonra da onu açtı. İçinden çıkan köleyken giydiği yırtık pırtık bir elbise idi!
Ayaz, saray giysilerini çıkarıp bunu giydi ve aynanın karşısına geçerek kendi kendine ;

Daha önceleri, bu elbiseyi giydiğin zamanlar kim olduğunu hatırlıyor musun?
Bir hiçtin sen. satılacak bir köle idin. Allah, Sultan’ın eliyle sana rahmetinden, belki de hiç haketmediğin nimetler lutfetti. İşte Ayaz şimdi sen buradasın, ama asla nereden geldiğini unutma! Çünkü mal mülk insanı gaflete düşürür, nisyana sürükler. Sen, nimetçe senden aşağı olanlara kibirle bakma ve daima eski halini hatırla!

Sandığı kapatıp kilitledi ve sessizce kapıya doğru yürüdü. Çıkarken birden Sultan’la yüz yüze geldi. Sultan gözlerini Ayaz’ın yüzüne dikmiş dururken, yanaklarından aşağı yaşlar süzülüyordu. Boğazı öyle düğümlenmişti ki, konuşmakta güçlük çekiyordu :

Ayaz! Bugüne kadar mücevherlerimin hazinedarı idin…ama şimdi…. Şimdi kalbimin hazinedarısın. Bana, bir hiç olduğumu ve kendi Sultanım’ın huzurunda nasıl davranmam gerektiğini öğrettin.”

Aziz milletim, bugün ben seni anlatacağım. Seni hiç tanımayanlar, seni anlamaya, değerlerine saygı duymaya hiç yanaşmayanlar, uğradıkları seçim mağlubiyetinin acısını yine senden çıkarmaya çalışıyorlar. Sana hakaret ediyor, seni aşağılıyor, rencide ediyorlar.
Biliyorum, senin engin sinen var. Ana kucağı gibi şefkatin var. O zavallılara bile sadece acı bir tebessümün var. Sen ne asil bir varlıksın.

Güzelliklerin, sevgilerin, sabırların imbiğinden mi süzüldün sen? Bazı evlatlarına karşı; onların çiğliklerine, kabalıklarına, hamlıklarına rağmen ne de merhametlisin, ne de vakursun… Ben de zaten senin bu asaletine vurgunum.

Sen Hızır mısın? İşler karıştırıldığında, karabasanlar ufuklarımızı kararttığında, umutlarımızın önüne gulyabaniler dikildiğinde sen ne de çabuk imdadımıza koşuyorsun. Kafanı karıştırmak için seninle ne kadar uğraştılar.

Sahaya kimleri sürmediler. Üstüne korkular yağdırdılar. Hukuku katlettiler.

Bilimi alet ettiler. Sopa gösterdiler. Sen hiç oralı olmadın. Hep karanlık koyulaştığında sen şafağımız oldun. Pusulasını kaybedenlerin sen çoban yıldızıydın.

Sende Hazreti Eyüp sabrı mı var? Duruyor, duruyor sonra da hiç belli etmeden bir vuruyorsun. Öyle bir vuruyorsun ki, birden herkes Osmanlı tokadı diye bir silleyi hatırlıyor. Elin amma da ağırmış. Vurdukların hâlâ kendilerine gelemediler, sayıklayıp duruyorlar… Sen Peygamber dualı mısın? Sen bahar mısın? Yağmur musun, rahmet misin sen?

O karışıklıkta ne zaman istişare ettin? Ne zaman sinelerimizi sağduyu, düşüncelerimizi makulde birleştirdin? O kadar hassas dengeyi de nasıl gözettin? Gönlünü Allah’a açık tuttuğun için mi bu ferasetin, basiretin, ufuk enginliğin?

Asırlık uykularından uyandığını görmek ne güzel. Küllerinden dirilişini görmek ne güzel. Sen dirilirken etraf da diriliyor. Bakalım başka hangi dünyaları ayağa kaldıracak, hangi çöllere bereket yağdıracaksın.

Sen ne vefalısın öyle. Sana ta yüreğinden sevgi ile hizmet götürene, nasıl da sahip çıkıyorsun. Seni bölmek isteyenlere, nasıl da ağırbaşlı, nasıl da merhamet bakışlı cevabın var. Çare için, derman için ne de güzel yol gösteriyorsun. Muhabbet fedaisi evlatlarını ne de güzel sahipleniyorsun.

Değerlerinin gösterdiği yoldan gidenlere ne manalı bir teyidin var böyle.

Sen sahip çıktığında, anlayışsızlıkların, düşmanlıkların, horlamaların zerrece kıymeti yok. Sana yaslanan, senden güç alan hiç mağlup olmadı ki şimdiye kadar. Sana laf söyleyen, seninle uğraşan da hiç iflah olmadı, unutulup gitti zaten… Sen şimdi bir hedef koydun önümüze. İnsanı öne çıkaracağız. Dünya ile evrensel insanî değerlerde buluşacağız. Cumhuriyetimizi demokrasi ile taçlandıracağız. Dünya ile birlikte yürüyeceğiz. Krizlerden, çatışmalardan, kutuplaşmalardan uzak duracağız. Mânâ boyutlu ileri demokrasi için bütün dünyada değerlerimizi sergileyeceğiz. Şefkat diyeceğiz, hoşgörü diyeceğiz, adalet diyeceğiz. Bunun için de herkesin konumuna saygılı olacağız.

Bir seçim sonrasında yine önümüzde dertler, problemler, engeller var. Sana söz veriyoruz. Birbirimizi kucaklayarak, birbirimizi öteki diye dışlamayarak birilerinin yükselttiği tansiyonu düşüreceğiz. Seni anlamayanlara söylenmeyecek, düştükleri durumu başlarına kakmayacağız.

Hizmet için görev verdiğin evlatların, şimdi daha bir hoşgörüyle, daha geniş bir kucaklamayla yeni sayfalar açıyorlar. Kendini aşan, beklentilere esir düşmeyen nice erler, devletini, uluslararası alanda oyun kurucu ülke yapmak için yarışıyorlar. İleri, demokrat, çağdaş, müreffeh bir Türkiye için nasıl donanmak gerekiyorsa öyle hazırlanıyorlar.

Aziz milletim, necip milletim.. ne diyeyim? Hürmet eder, ellerinden öperim…

Hüseyin GÜLERCE
ZAMAN Gazetesi
26 Temmuz 2007, Perşembe

Kaybettiğimiz çok değer var. Zincirleme kazaya benziyor başımıza gelenler. Dağılan tesbih taneleri gibiyiz. İp bir kez kopmayagörsün. Nezaket, belki de en büyük kaybımız. Çünkü başkasına saygı duymayan kendine de saygı duymuyor. Nezaket için nezahet şart. Nezih bir ortam olacak ki nazik bireyler olabilsin. O yüzden şair, “Kenarın dilberi nazik olsa da nazenin olamaz” demiş. Boşuna değil şairin telaşı. Nazenin olabilmek için vasat gerekiyor…
“Nereden çıktı şimdi bu nezaket, nezahet, saygı, sevgi?” diyorsunuz belki de. Haklısınız. Yabanî tavırlara, hırpani yaklaşımlara o kadar alışmışız, o davranış biçimlerini o kadar kanıksamışız ki tüylerimizi diken diken etmesi gereken manzara(lar) karşısında çayımızı yudumlamaya devam edebiliyoruz. Oysa ortada şahsa, topluma, mekâna, hatıraya karşı yapılan saygısızlık var. Hatta saygısızlığı belli maskelerle destekleyen modern bir jargon bile oluşturmuşuz…

Nedir şu Bodrum’dan ekranlara yansıtılan muttasıl rezalet tabloları? Üç kuruş kazanmak için gece gündüz namusuyla çalışan bu memleketin insanlarını yapay bir mutluluğa bu kadar özendirmenin ve bir o kadar da hırpalamanın ne anlamı olabilir? “Düzeyli birliktelik” tamlamasının gevişlene gevişlene tekrarıyla hangi beyin yıkama ameliyesi gerçekleştiriliyor acaba? Olacak şey değil! “İki çift sözüm var” deyip söze girseniz ve toplum değerlerinden üç beş kelamla söz edecek olsanız; akıl veren, kınayan, lafazan bir yığınla karşı karşıya kalıverirsiniz. “İyi de kardeşim, hiç mi eleştirilmez bu pespaye magazin seviyeniz?” deseniz, maazallah medyatik taşlarla recmedilirsiniz. “Tamam, herkes kendi yoluna” deyip sıyrılmak da var işin içinden; lakin “Hayat böyle yaşanır/yaşanmalıdır” dayatması bir heyula gibi takip ediyor sizi…

Siyasetteki durum daha kötü! Ağza alınmayacak laflar koca koca insanlardan sudur ediyor maalesef. Son günlerdeki manzaraya bakar mısınız; seçimden yeni çıkmış bir ülkede politikacı kalkıp seçmenin zekâsını aşağılıyor. Milli iradeyi “mantık dışı” ilan eden zihniyete göre “AK Parti’ye oy verenler utanıyor ve ben oyumu bu partiye verdim” diyemiyor. Amuda kalktığın yerden her manzara öyle görünse bile, bu kadar nahoş bir üslupla konuşulmaz ki! Seçim sonucundan rahatsız olan biri böğürüyor (affınıza sığınarak kullanıyorum bu kelimeyi) ve diyor ki; “Aziz Nesin haklıdır”. Demek istiyor ki “Türk milletinin yüzde 60′ı aptaldır”. Şimdi ne desin bu millet? Sözü aynen iade etse bir türlü, sükût etse bir türlü. Ölçü kaçmış bir kere. Ekranlarda başlayan “Çapraz Ateş”ler, “Yüksek Tansiyon”lar, “Siyaset Meydanı”ndan çıkmış, sokaklara taşmış. Hal böyle olunca saç saça, baş başa kavga etmek bazıları için maharete, bazıları için de mazerete dönüşmüş…

Oldu olacak; en popüler konu olan futboldan vereyim misalleri: Yüzüncü yılında şampiyon olan Fenerbahçe “Rio karnavalına benzer bir etkinlik” düzenlemiş. Samba yapan kızlar, şampanyaların patlatıldığı podyumlar… Bağdat Caddesi’ne o gece vur patlasın çal oynasın havası hâkim. Ancak hiçbir Fener yöneticisinin aklına gelmemiş ki o gece Regaip Kandili’dir. Geçen ay, Tunceli’den gelen üzücü şehit haberleri üzerine, üst düzey askerî yetkililer ve devlet erkânının da davetli olduğu Ankara’daki 100. Yıl Senfonisi’ni ertelemişti Fenerbahçe. Doğruydu bu davranış. Aynı duyarlılık kandil gecesi için de geçerli değil mi?

Beşiktaş’a yönetici olmuş bir insan var; sürekli birilerini çimdikleyip duruyor. Galatasaray’ın teknik direktörünün yaşıyla dalga geçmek için, “Annem de 73 yaşında” diyor. Olacak şey değil. Hiçbir Beşiktaşlı kabul etmez böyle bir saygısızlığı. Aynı yönetim kurulunda görev yaptığı bayan arkadaşına “ulan” diye bağıran beyefendi, kendine “Deli Celal” diyebilir; ancak “Beşiktaşlı duruşu” da herkese saygıyı gerektirir…

Saygı kavramına dair bir mersiye yazacak değilim; ancak görünen o ki büyük bir çözülme yaşıyor toplum. Hâlbuki insanî değerler, sadece birey olmayı güçlendirmiyor, toplum olmayı millî bir şuur haline dönüştürüyor…

Ekrem DUMANLI
ZAMAN Gazetesi
31 Temmuz 2007, Salı

Duydum ki bizi bırakmaya azmediyorsun etme
Başka bir yar başka bir dosta meylediyorsun etme

Sen yadeller dünyasında ne arıyorsun yabancı
Hangi hasta gönüllüyü kasdediyorsun etme

Çalma bizi bizden bizi gitme o ellere doğru
Çalınmış başkalarına nazar ediyorsun etme

Ey ay felek harab olmuş alt üst olmuş senin için
Bizi öyle harab öyle alt üst ediyorsun etme

Ey makamı var ve yokun üzerinde olan kişi
Sen varlık sahasını öyle terk ediyorsun etme

Sen yüz çevirecek olsan ay kapkara olur gamdan
Ayın da evini yıkmayı kastediyorsun etme

Bizim dudağımız kurur sen kuruyacak olsan
Gözlerimizi öyle yaş dolu ediyorsun etme

Aşıklarla başa çıkacak gücün yoksa eğer
Aşka öyleyse ne diye hayret ediyorsun etme

Ey cennetin cehennemin elinde olduğu kişi
Bize cenneti öyle cehennem ediyorsun etme

Şekerliğinin içinde zehir zarar vermez bize
O zehiri o şekerle sen bir ediyorsun etme

Bizi sevindiriyorsun huzurumuz kaçar öyle
Huzurumu bozuyorsun sen mavediyorsun etme

Harama bulaşan gözüm güzelliğinin hırsızı
Ey hırsızlığa da değen hırsızlık ediyorsun etme

İsyan et ey arkadaşım söz söyleyecek an değil
aşkın baygınlığıyla ne meşk ediyorsun etme

Mevlana Celaleddin Rumi

Yolculukları sırasında bir genç kızı sırtına alıp ırmağın öbür kıyısına geçiren dervişe, arkadaşı günler boyu sitem eder:

“sen nasıl olur da bir kızı sırtına alırsın?” der de der.

Sonunda derviş dayanamaz:

“ben kızı ırmağın beri yakasında sırtımdan indirdim; sen günlerdir kızı kafanda taşıyorsun; kafandan indir artık şu kızı…” der.

Irmağın bu kıyısına kadardı bizim işimiz;
Seçim oldu ve bitti.

Kardeşliğimizi siyasal taraftarlığa endekslemedik çok şükür.

Siyasi tercihimizi kutsallaştırmadık;
Kimseyi de hatasız ve kusursuz ilan etmedik.

Benim çoktan sırtımdan indirdiğim şeyi, hala kafalarından indiremeyen kardeşlerimize muhabbetlerimi gönderiyorum.

Kafanıza yük etmeyin partileri

Senai Demirci

Tasavvufî kültürün en latif tabirlerinden biri olan ‘eyvallah’, çoğu kimseler tarafından yerli yersiz, gelişigüzel kullanılmasına rağmen yine de işitildiğinde veya söylenildiğinde ruhlara serinlik ve rahatlama bahşeden tılsımlı bir söz. Mânevî terbiyeyi insanî hayatta nakış nakış işleyen ve inceleyen tasavvuf, bu hassasiyeti konuşma üslûbunda da göstermiştir.

Eyvallah, üç ayrı kelimeden oluşan Arapça bir cümle. ‘Ey’ veya ‘-iy’, ‘evet, tabii’ gibi anlamlara gelir. Bilhassa vav’la beraber kullanıldığında dilimizdeki ifadesiyle ‘aynen öyle, tastamam’ gibi manaları içine almaktadır. ‘Tamam, peki’ manasına pratik Arapça’da halihazırda ‘eyva’ şeklinde söylenişine halkımız aşinadır. Bazen ayvaa olarak müstehzi bir edayla fevkalade kötü taklitlerini de duyduğumuz bu kelam esasında Allah lafzı düşünülerek bizdeki eyvallah’ın Araplardaki söyleme tarzıdır. “Ve” harfine gelince. Sadece gramer açısından incelendiğinde en az on iki ayrı işlevi olan bu harfi, kültürel boyutuyla ciltlerle kitapla ifade etmek mümkün.

Bu tabirde geçen “vav” için çeşitli fikirler öne sürülmüş. Bazıları cevabı kuvvetlendirmek için, bazıları da yemin manası için kullanıldığını öne sürmüşlerse de maiyyet yani beraberlik bildirmek için kullanıldığı fikri ağır basmıştır.

İkinci kelime olan “Allah” ki daha çok lafzatullah şeklinde ifade edilir. Cenab-ı Hakk’ın yüzlerce ismi olmasına rağmen Allah ismi gibisi yoktur. Çünkü ‘Zât-ı Ehadiyyet’in kendisini tesmiye ettiği isimdir. Öyle bir zat ismi ki, semavî kitapta beyan edilen bu isim etimolojik olarak bile incelense, eşi benzeri olamayan bir kelime olarak kalmayıp, ayrıca ikiliği ve çoğulluğu kabul etmeyen bir yapıya sahiptir. Sadece içinde geçen lafzatullah bile eyvallah’ın alelade kullanılmamasına yeter bir sebeptir. Belki de gündelik Arapçada eyvaa olarak ifade edilmesi bundan kaynaklanıyordur.

“Eyvallah”ın yukarıda geçen manasıyla beraber tasavvuftaki ıstılâhî sahasını mülahaza edersek bu gerçek daha bariz bir hal alacaktır. ‘Hakla kabul ettik, haktandır’ manasını ihtiva ettiğinden eyvallah, sufîyyede hemen hemen her halde zikredilir, bir virddir adeta. “Her tecelli eden, mademki Cenab-ı Hakk’ın takdiri ve muradıyladır, o halde hakla kabul ettik, eyvallah. Şu anda anlayabildiğime, yahut sonra idrak edeceğim irfana şimdiden eyvallah. Güzel-çirkin diye tavsif ettiğimiz velakin hepsinde gizli ve aşikar olan hikmete gördüğüm görmediğim esrar-ı ilahiyeye eyvallah.”

“Eyvallah”ın ruhuna nüfuz edebilirsek içinde samimi bir tasdik havası barındığını fark edebiliriz. Samimi, içten kabulleniş ancak muhabbetle olur. Zaten din de bu muhabbetin tesiri içindir. Öteki türlü, inanç sistemini sadece bir dizi ameller olarak algılamak ki menzile yani o rızaya asla ulaştıramaz. İkilik de burada başlar, bu muhabbet olmazsa her muhatap kalınan emrinde o bir sen olmuş olur ki, kişi bu durumda ibadet ederken ikilikten kurtulamaz. Halbuki muhabbetle teslimiyet gerçek birliği sağlar. Eyvallah böyle bir halin nişanesidir. Bu mefhum ile alakalı Kitap’tan ve sünnetten pek çok örnek vardır.

Mesela Bakara Sûresi’nde anlatılan Hz. Mûsâ (as)’nın kıssasında; Hz. Mûsâ (as) kavmine Hz. ‘Allah’ın bir inek kes’ emri verdiğini söylediğinde onlar, “Sen bizimle alay mı ediyorsun” diye karşılık verirler. Mûsâ (as)’nın işin ciddi olduğunu belirtmesi de ikna olmalarına yetmez. “Bu ineği bize anlat, rengi nedir, neye benziyor, şöyle mi böyle mi?” gibi sorularla işi yapmamak için kırk dereden su getirirler. Maide Sûresi’ndeki kıssaya göre ise önce Allah’tan doymak için rızk isterler, kendileri kudret helvası ve bıldırcın eti ile nimetlendirilmeleri ve bu mucize karşısında sayısız hamd ü sena edip Hak Teala’ya şükredecekleri yerde, ‘bu sofrada soğan, sarmısak yok’ diyerek onda bile kusur bulurlar. Anlaşılan ne emirlere karşı ne de nimetlere karşı eyvallah diyerek bir teslimiyet göstermezler. Zaten bu gibi hususlarda çok fazla itiraz etmelerinden dolayı Cenab-ı Hakk’ın Yahudi şeriatını çok ağır kıldığını söylemişlerdir. Kur’ân-ı Kerîm’de ve hadis-i şeriflerde geçen bu ve benzeri misaller tecellileri eyvallah ile kabullenemeyişin Mevlâ’sı ile kulu arasındaki muhabbet bağını nasıl kopma noktasına getirdiğini ibretle göstermektedir.

Dinî kaynaklarda ve kültürümüzde ahlâkî güzellikte numune teşkil edebilecek âbidevî şahsiyetlerin hep eyvallah’ın o tasdiki ruhuna ermeleriyle bu derecelere nail olduklarına işaret vardır.

İnsan birçok musibete ‘ben’ belasından, çekişmekten dolayı uğramaz mı? Başka bir ifadeyle inayet-i Hak’la, halkla yaşamayı kendisine şiar edinerek eyvallah’ı vird edinen kolay kolay gaflete, hırsa, kavgaya düşer mi? Adım adım benlikten kurtulmaya basamak olan eyvallah, hak suretinde bâtılın ayrılmasına vesile olduğu gibi, haktan ve hak ilminden ayrı düşmeye de lâzım bir virddir. “Kişi böylesi bir hakikat rehberine erişirse, eyvallah’a iyi tutunmalı der” sofiler. Hz. Mûsâ (as)’nın Cenâb-ı Hızır ile olan arkadaşlığı bu mevzuya pek güzel misal teşkil eder. Bir zata sormuşlar: “Her şeye eyvallah, peki gafilin gafletine de mi eyvallah?” Cevaben, “Gaflete eyvallahımız yoktur; fakat gafil bir kimse gördüğünde, ‘Bu, benim halim de olabilirdi; ama Cenâb-ı Hak şu an beni muhafaza etti.’ diye tefekkür edersin. Ve ibretle eyvallah dersin.” demiş. “Peki, yanlış olan şeyi nasıl düzelteceğiz?” diye sormuşlar. O zat devamla, “Kendi acizliğini hatırına getirerek karşısındakini ikna etmen daha kolay olur, sen kendi egonu aradan çıkarırsın, böylece sözünün tesiri olur.” diye cevaplamış. Cenâb-ı Pir Mevlânâ Celaleddin-i Rumi (kds)’nin oğlu Sultan Veled, şahane bir beytinde bu güzellikleri özetlemiş:

“Bize ne irs-ı peder, ne servet ü ne cah kalmıştır,
Şuûr-ı hikmete karşı bir eyvallah kalmıştır”

(Bizlere babamızdan maddi bir miras, büyük bir servet ve makam kalmadı.

Bizlere kalan (bunlardan çok daha kıymetli, bizleri evvelkilerin mevkiine erdiren) Hakk’ın hikmet tecellilerini eyvallahla karşılama hali kalmıştır.)

Fatih ÇITLAK

Like lighthouses show the way to ships in the night, many just such men and women have appeared in Islamic history. Filled with love of Almighty God, they have become light-giving personalities like lighthouses. Through the superlative examples to others of their lives and through their advanced knowledge which they put into practice down to the finest details, they have become ‘exemplary models in the way of God.’

Said Nursi was one of these. He was known by many people as Bediuzzaman, the Wonder of the Age.

Today is the 47th anniversary of the death of Bediuzzaman Said Nursi.

Bediuzzaman Said Nursi was born in 1877 in eastern Turkiye and died in 1960 in Urfa in Turkiye.

Bediuzzaman displayed an extraordinary intelligence and ability to learn from an early age, completing the normal course of medrese ,a religious school, education at the early age of fourteen, when he obtained his diploma. He became famous for both his prodigious memory and his unbeaten record in debating with other religious scholars.

The Risale-i Nur Collection, which in Bediuzzaman’s words consists of the science of belief, forms a most valuable source for learning the true nature of today’s man. For his works dwell primarily and particularly on the need for man to know himself and his own nature. The sole source and support to secure this maturation, develop the human qualities, and make dominant virtue in man, is belief in God.

“The most exciting breakthroughs of the 21st century will not be on account of technology, but on account of the meaning of human beings and where man has arrived at being better understood.”

Focussing on man, Bediuzzaman took on himself as his aim and cause the realization of this breakthrough, way back at the beginning of the century, and then through his Risale-i Nur Collection. It is in this realism in his ideas that the reason Bediuzzaman has remained prominent through every period should be sought.

After completing a lifetime of almost a century, with every minute spent in the service of faith, Bediuzzaman Said Nursi departed from this world on the morning of March 23, 1960, with complete honor, dignity and victory, leaving behind him a work that would illuminate this and the forthcoming centuries and a love that would be handed over from generation to generation until eternity

Bir dönüşle dönüyoruz
Hiç yağmur yağmıyor
Kum taneleri uçuşuyor üstümüze
Bir dönüşle dönüyoruz
Yorgunuz, tenimiz esmer
İçimizde mağrur bir hüzün
Yaralarımız var eczası olmayan vurgunlar
En çok kadınlarımıza yakışan ağlamakla
En çok erkeklerimize dokunan çaresizlikle
Yaklaşıyoruz hayatın ikindisine
Biraz daha yaklaşıyoruz
Bir el uzatımında akşamın alacasında

Bu
Senin gidişinin hemen ertesinde
Dudaklarımızın kuruduğu
Suların çekildiği Kızıl Deniz’in Dicle’nin
Önümüzde Musa elimizde asa ile
Yarıp geçtiğimiz Nil’in
Ve eteklerimizi savura savura
Tükettiğimiz birlikteliğimizin ardından
Kayıp giden yıldızların şarkısı gibiyiz

Bir dönüşle dönüyoruz
Ne güzel oluyordu
Sağımıza dönüp seni görünce
Ne güzel oluyordu
Düştüğünde önümüzde
Adı safranlara sarılı bir aşk gibi maceramız
Adı kıskanç kervanların zümrüt yüklerinde yazılı
Adı Leyla
Bir vaveyla
Kadar dokunsanız ağlamaklıyız

Bir dönüşle dönüyoruz
Seni unutmamak için şaşkın
İnanmamak için ölümüne inanıyoruz

Gittin mi aramızdan
Elini çektin mi üzerimizden
Bizi yetim
Şehrini öksüz bıraktın mı?
Ne yapalım işte
Ağlamamayı beceremiyoruz
ısındıkça kanayan dudaklarımızdan
Dökülen boş sözlerle birbirimize soruyoruz
Hava nasıl ?
Sat kaç ?
Yine çayırların yeşilliğinde otlayan kuzularımızın arasındayız

Yine çayırların üzerinde matem işliyoruz
İnceldiği yerden kopan dünya
Bir araftan yol bularak başımıza düşüyor
Gökkubbe patlıyor tepemize
Hissediyor anlıyor anlatıyor ama anlatamıyoruz
Bu dönüşle dönüyoruz
Bırakıp gittiğin kadarız
Hiç yağmur yağmıyor
Kum taneleri uçuşuyor üstümüze

Bir dönüşle dönüyoruz
Yorgunuz tenimiz esmer
İçimizde mavi bir hüzün
Yaralarımız var eczası olmayan vurgunlar
En çok kadınlarımıza yakışan ağlamakla
En çok erkeklerimize dokunan çaresizlikle
Yaklaşıyoruz hayatın ikindisine
Biraz daha yaklaşıyoruz
Bir el uzatımında akşamın tuhaf alacasında

Ne yapalım?
Hiç yağmur yağmıyor
Sensiz yürüyünce
Bir dönüşle dönüyoruz
Kıyamet bize
Kıyamet bize
Sen yine
Merhamet et bize

İbrahim Sadri

The first commandment of economics is: Grow. Grow forever. Companies must get bigger. National economies need to swell by a certain percent each year. People should want more, make more, earn more, spend more — ever more.

The first commandment of the Earth is: Enough. Just so much and no more. Just so much soil. Just so much water. Just so much sunshine. Everything born of the Earth grows to its appropriate size and then stops. The planet does not get bigger, it gets better. Its creatures learn, mature, diversify, evolve, create amazing beauty and novelty and complexity, but live within absolute limits.

Economics says: Compete. Only by pitting yourself against a worthy opponent will you perform efficiently. The reward for successful competition will be growth. You will eat up your opponents, one by one, and as you do, you will gain the resources to do it some more.

The Earth says: Compete, yes, but keep your competition in bounds. Don’t annihilate. Take only what you need. Leave your competitor enough to live. Wherever possible, don’t compete, cooperate. Pollinate each other, create shelter for each other, build firm structures that lift smaller species up to the light. Pass around the nutrients, share the territory. Some kinds of excellence rise out of competition; other kinds rise out of cooperation. You’re not in a war, you’re in a community.

Economics says: Use it up fast. Don’t bother with repair; the sooner something wears out, the sooner you’ll buy another. That makes the gross national product go round. Throw things out when you get tired of them. Throw them to a place where they become useless. Grab materials and energy to make more. Shave the forests every 30 years. Get the oil out of the ground and burn it now. Make jobs so people can earn money, so they can buy more stuff and throw it out.

The Earth says: What’s the hurry? Take your time building soils, forests, coral reefs, mountains. Take centuries or millennia. When any part wears out, don’t discard it, turn it into food for something else. If it takes hundreds of years to grow a forest, millions of years to compress oil, maybe that’s the rate at which they ought to be used.

Economics discounts the future. Ten years from now, $2 will be worth $1. You could invest that dollar at 7 percent and double it in ten years. So a resource 10 years from now is worth only half what it’s worth now. Take it now. Turn it into dollars.

The Earth says: Nonsense. Those invested dollars grow in value only if something worth buying grows, too. The Earth and its treasures will not double in 10 years. What will you spend your doubled dollars on if there is less soil, dirtier water, fewer creatures, less beauty? The Earth’s rule is: Give to the future. Lay up a fraction of an inch of topsoil each year. Give your all to nurture the young. Never take more in your generation than you give back to the next.

The economic rule is: Do whatever makes sense in monetary terms.

The Earth says: Money measures nothing more than the relative power of some humans over other humans, and that power is puny compared with the power of the climate, the oceans, the uncounted multitudes of one-celled organisms that created the atmosphere, that recycle the waste, that have lasted for 3 billion years. The fact that the economy, which has lasted maybe 200 years, puts zero value on these things means only that the economy knows nothing about value — or about lasting.

Economics says: Worry, struggle, be dissatisfied. The permanent condition of humankind is scarcity. The only way out of scarcity is to accumulate and hoard, though that means, regrettably, that others will have less. Too bad, but there is not enough to go around.

The Earth says: Rejoice! You have been born into a world of self-maintaining abundance and incredible beauty. Feel it, taste it, be amazed by it. If you stop your struggle and lift your eyes long enough to see Earth’s wonders, to play and dance with the glories around you, you will discover what you really need. It isn’t that much. There is enough. As long as you control your numbers, there will be enough for everyone and for as long as you can imagine.

We don’t get to choose which laws, those of the economy or those of the Earth, will ultimately prevail. We can choose which ones we will personally live under — and whether to make our economic laws consistent with planetary ones, or to find out what happens if we don’t.

Donella Meadows

Nedense “radikal” kelimesi denince, hemen akıllara İslam geliyor. İslam gibi en değerli bir sözcüğün ardına önüne yakışıksız sıfatlar getirerek onu olduğu yerden düşürme, maalesef beyin formatlama ustası medyanın incelikli işçiliğinin bir sonucu belli bir başarıya ulaştı.

Oysa son dönemde radikal sıfatını en çok hakedenler, kendilerine laik diyenler. Radikal laikler, bir devlet tutumu olması gereken laikliği(devletin her kesimin eşit mesafede olmasını), radikal bir yorumla, dindar insanların devlet kademelerinden uzaklaştırılması olarak yorumluyorlar. Bununla da yetinmeyip halkın dini anlayış ve inanışını biçimlendirmeye çalışıyorlar.

Bu vahim durumun farkına varanlardan biride, düşüncelerini cesaretle dillendiren Mustafa Akyol. Radikal gazetesinde “Türkiye’nin ihtiyacı Ilımlı Laiklik” başlığıyla çıkan yazısında Akyol, bakın neler diyor.

“Türkiye’de laiklik gereği dinin sadece vicdanlarda olabileceğine dair bir klişe var. Oysa gerçekte başta İslam olmak üzere her büyük din, kaynağı vicdanlarda yer alan, ama oradan çıkıp toplumsal hayata yansıyan değerler ve kurallar öğretir. Bu da son derece normaldir. Asıl sorulması gereken soru şu: Türkiye’de devletin vicdanlar dışında her şeye tahakküm etmesi gerektiğini zannedenler, bu zannı neye dayandırıyorlar?

Merak etmeyin, Türkiye’de ılımlı bir İslam devleti kurulmayacak. Ama vatandaşlarının inançlarıyla barışık bir ılımlı laikliğe fazlasıyla ihtiyaç var. Bitmek bilmeyen laiklik gerilimleri ancak o şekilde aşılabilir.”

Edebiyat fakültesinde öğrenciyiz. Sınıf arkadaşım merhum Mehmet Ali Şeref ve Ömer’le yollara düştük. Tekirdağ’a gidecek, oradan trenle Uzunköprü’ye sonra Edirne’ye ulaşacağız.

Tekirdağ otobüsünde yanımıza Karadenizli bir beyefendi oturuyor. Bizimkiler duramıyor, başlıyor irşad ve tebliğe. O dönemler öyle. Mutlaka bir girizgâh bulunur, mukteza-yı hal ve makama mutabık olup olmadığına bakılmaksızın bir şeyler anlatılırdı. Cam kenarından bizimkilerin gayretkeşliğini gözlemliyorum. Birisi sözü Firavun’a getiriyor. O günlerde Zafer Dergisi, Firavun’un cesedinin çürümeyip, ibret için korunduğunu ve bunun da asırlar önce Kur’an ayetinde anlatıldığını neşretmiş. Bizimki bu muhteşem manzarayı naklederken kendinden geçiyor. Ancak o ana kadar şaşkın bakışlarla arkadaşı dinleyen vatandaş, inanılmaz bir yorum getiriyor: “Ula uşağım, bu Firavun dediğin adam şehittir.” deyiveriyor. Hepimiz şoktayız. Musa Aleyhisselam’ı, onun Firavun’a karşı verdiği mücadeleyi ta baştan anlatıyor arkadaş. Adam dinliyor; daha doğrusu dinler gibi yapıyor ve biraz önce verdiği yanlış hükmün doğru hüccetini açıklayıveriyor. “Suda boğulan şehittir.” “Doğru, suda boğulan şehittir; lakin bu Firavun, Musa’ya ve onun Rabb’ine isyan etmiş. Kızıldeniz ikiye ayrılıp Musa’ya “geç” dedikten sonra nehrin sularına kapılıp gideceğini anlayan Firavun secdeye kapanmış; lakin…” der demez, adam bir hamle daha yapıyor: “Uşağım ben demedim mi size bu herif şehittir. Bak secdede ölmüş.” deyiveriyor.

Çileden çıkmak üzereyiz. Karşımızda, yanlış bir hükmü doğru delillerle teyit etmek isteyen bir adam var. Biz ne desek diyelim, adam bizi en baştan verdiği hükme ikna etmeye çalışıyor. Her neyse; bizimkiler hizmet aşkıyla son bir hamle yapıyor ve Kur’an’ın anlattığı Firavun kıssasını bir kez daha naklediyor, bir kez daha özetliyor hadiseyi ve Firavun cesedinin sergilendiği müzeye kadar getiriyor. Adam, bu sefer daha sakin. Kazasız-belasız yapılan son özetten sonra arkadaş diyor ki: “Kur’an’ın müjdesini teyit edercesine bugün filan müzeye gitseniz binlerce yıl önce ölen Firavun’un cesedinin çürümediğini görürsünüz.” ‘Bu sefer tamam’ deme kıvamındayız. Ne var ki otobüste rastladığımız şirin; ama bir o kadar da cin ve hin olduğunu düşündüğüm amca, yeni bir delil bulmanın sevinciyle son noktayı koyuyor: “Ula uşağım ben size sabahtan beri ne diyorum; bu adam şehittir. Bak işte adamın cesedi bile çürümemiş. Tabii ki çürümez; çünkü şehit cesetleri korunur.” deyiveriyor.

Artık tahammül sınırı bitiyor burada. Bizimkiler; “Neyse bey amca, yorulduk; istersen konuşmayalım.” deyip başlarını yola çeviriyorlar. Şaşkınız, yorgunuz; çünkü inanılmaz bir gerçekle karşı karşıyayız. Cem Yılmaz’ın tabiriyle, ‘bir Karadeniz fıkrasında rol almış’ durumundayız. Adam, hiç kimsenin aklının ucundan bile geçmeyecek tuhaf bir iddia atıyor ortaya. İddia saçma, deliller doğru.

20 yılı aşkın bir süredir bu hadiseyi hatırladıkça merhum Mehmet Ali’nin tebessümü kadar Deli Ömer’in asabiyeti gelir aklıma; bir de peşin hükümlü olmanın nasıl zorlama yorumlara neden olacağı. Bugünlerde sıkça yâd ediyorum bu hadiseyi; çünkü birileri uzaktan bakınca mantıklı gibi gelen, en azından genel hissiyata münasip düşen şeyler söyleyerek ülke gerçeklerini gizliyor. Düşman ilan ettiği kişileri bir kerecik olsun insafla, iz’anla dinlemiyor. Peşin hükümlülük firavun inadı gibi. Ne desen nafile! Birinin ak dediğine birinin kara demesi şart sanki. “Öteki”nin söylediği hiçbir şeyi duymadan, dinlemeden birileri, önyargıyı teyit edecek delil arıyor. Dolayısıyla gerçeğe ulaşmak, en azından asgari müştereklerde buluşmak mümkün olmuyor. Oysa bugünlerde ortak paydalarda buluşmaya ihtiyacı var bu ülkenin; inatlaşmaya değil…

Ekrem DUMANLI

17.07.2007

Öylelerine çok sık rastlıyorum.

Sözümona adalet savaşçısı onlar. Hak yerini bulsun istiyorlar. En ufak bir haksızlık olmasın istiyorlar.

O yüzden, apartmanın kapıcısını haşlıyor biri. Öteki seyyar satıcıyı zabıtaya şikayet ediyor. Beriki çöp konteynerinden kağıt toplayan adama çıkışıyor.

Baksan, hepsi haklı. Kapıcı serviste üç dakika gecikmiş, seyyar satıcı ters bir yerde duruyor, kağıt toplayıcı kenara dökülen çöplere aldırmıyor.

Ama kapıcılar, seyyar satıcılar ve kağıt toplayıcılar hep yanlış yapmadığı gibi, yanlış yapanlar yalnızca kapıcılar, seyyar satıcılar, kağıt toplayıcılardan ibaret değil.

Haksızlığın daha büyüğünü, çok çok çok daha büyüğünü başkaları yapıyor.

Kimisi iktidarın yozlaştırıcı sihrine sığınarak yapıyor bunu, kimisi silahların gölgesinde, kimisi sırtını yasladığı para destelerine güvenerek, kimi girdiği derin ilişkilere dayanarak…

Hele kimileri var ki, onların dayanağı bunlardan hiçbiri değil; o kahrolası ‘her devrin adamı’ olabilme yetenekleri, her seferinde üste çıkabilmelerini sağlayan riya, nifak, yalakalık ve yavşama kabiliyetleri…

Kapıcıya, seyyar satıcıya, kağıt toplayıcıya göz açtırmayan dalet savaşçılarını bu haksızların yanında görüyoruz bu kez.

Sular idaresinin, doğalgaz idaresinin, elektrik idaresinin, başka herhangi bir veznenin önünde kuruş hesabı yapıp vezneciye çıkışan adamlar, büyük yolsuzluklar karşısında ya sus-pus oluyorlar, yahut ‘söylemek’ yerine ‘söylenme’yi tercih ediyorlar.

İçinde yakası fırfırlı birini taşıyan resmî plakalı bir araç uygunsuz park ettiği için trafiği kilitlediğinde bu durumu protesto eden otobüs yolcusuna değil arka çıkmak, ona çıkışıyorlar.

Fikrini ve intisabını beğenmediği birinin en ufak dil sürçmesinden büyük anlamlar çıkaranlar, kendisiyle aynı düşünce familyasından bir büyük yalancının aşikâr densizlikleri karşısında suskun.

Bir resmî dairenin, bir hastanenin, gösterişli bir işyerinin girişinde vasat bir kıyafetle geciken randevunun ne zaman gerçekleşeceğini soran kişiyi ya duymamış gibi yapan, yahut “Bekliyceksin işte”lerle çıkışıp azarlayan görevli, o vasat kıyafetli kişinin gerçekte randevulaştığı makam sahibinin yakını olduğunu öğrendiğinde elpençe divan… “Hemen haber veriyorum efendim. Bu arada çay mı istersiniz, nescafe mi?”

Gecekondu erkeğinin yaptığı yanlış hareket magandalık, villa sahibi aynı hareketi yaptığında ‘ne rahat adam!’

Gecekondu kadınının yaptığı yanlış hareket kabalık, sosyete kadını aynı hareketi yapınca ‘son derece doğal, içinden geldiği gibi davranarak büyük sempati topluyor.’

Tesettürlü genç kızlar ‘kandırılmış,’ tesettürsüz genç kızların kendi özgür iradeleriyle verdiği karara saygı duymak gerek.

Zayıfa karşı güçlüler, güçlüye karşı zayıf.

Büyük adama boyun bükenler, küçük adamlara vuruyorlar.

Onlara her yerde rastlıyorum.

Apartmanda, yolda, otobüste, vapurda, meydanlarda, işyerlerinde, resmî dairelerde, cemaatlerde, televizyon ekranlarında, gazete ve dergilerde, dünyanın dört bucağında.

Güçlüye karşı sus-pus olup zayıfa dayılananların adalet ve hakkâniyet gösterisi midemi bulandırıyor.

Hangi makam, statü, sosyal sınıf ve gelir grubunda olurlarsa olsunlar, onlardan iğreniyorum.

Onları her görüşümde, “Cihadın en büyüğü zalim sultana hakkı söylemektir” hadisi geliyor aklıma…

Ve, Cabir b. Abdullah radıyallahu anhın anlattığı şu nebevî hatıra:

Mekke’de uğradıkları zulüm sebebiyle Habeşistan’a göç etmeye mecbur kalan Mekkeli mü’minler, Medine’nin mü’minler için bir sükûnet vahası haline geldiğini öğrenince, yıllar süren özlemin ardından geri dönüp Hz. Peygamber’e kavuşmuşlardı.

Muhacirlerin Medine’ye geldiği ilk günlerden birinde, Hz. Peygamber kendilerine:

“Habeşistan diyarında gördüğünüz farklı şeylerden bana anlatmaz mısınız?” buyurdu.

Bunun üzerine, bu muhacirler grubundan bir grup genç: “Elbette anlatırız yâ Rasûlallah!” dediler ve kendilerine çok dokunan şu olayı anlattılar:

“Bir gün biz otururken, onların yaşlı rahibelerinden biri, başının üstünde bir su küpü olduğu halde yanımızdan geçti. Yaşlı kadın, biraz sonra onlardan bir gence rastladı. Genç bir elini rahibenin omuzları arasına koyup yaşlı kadını itti. Kadın dizlerinin üzerine düştü ve küpü kırıldı. Kadın, yerden kalkınca, gence yöneldi ve:

‘Ey zalim!’ dedi. ‘Allah’ın kürsüyü kurup önceki ve sonraki insanları toplayıp hesaba çektiği, ellerin ve ayakların dile gelip yaptıklarını anlattıkları o günde, sen bana yaptığın zulmün ne demek olduğunu bileceksin! Yarın Allah’ın huzurunda benim halim ile kendi halinin ne olduğunu göreceksin!’”

Anlatılan bu olay, Hz. Peygamber’i de çok duygulandırmıştı. Efendimiz, bu olayı dinledikten hemen sonra, şöyle buyurdu:

“Rahibe doğru söylemiş, rahibe doğru söylemiş. Zayıfların intikamını güçlülerden almayan bir ümmeti Allah asıl takdis edip (günahlarından arındırır?)”

Metin Karabaşoğlu

www.karakalem.net

Issız sıcak çölleri
Karşı karlı dağları
Çoktan aşıp gittiler
Kayboldular uzakta
Önden giden atlılar
Ben burada kaldım böyle

İşleri aceledir
Çok uzundur yolları
Bense geride kaldım
Yetişemedim size
Önden giden atlılar

Gittiler hep gittiler
Aştılar kızgın çölü
Toprak tükendi bir gün
Denize ulaştılar

Çektiler dizginleri
Kendileri dursa da
Atlar duramadılar
Çaresiz kalıp birden
At sürdüler denize
Önden giden atlılar

Önlerinde okyanus
Kızgın bir çöl arkada
Asıl içlerindedir
Zaptedilmez bir deniz
Önden giden atlılar

Teknik değişti diye
Bıraktılar atları
Atlarsa bu kıyıda
Sanki sevgili gibi
Onları beklediler
Günlerce beklediler

Yeri yırtar ayaklar
Göğe fırlar başları
Nerden çıktı bu deniz
Bizi ayıracaklar
Önden giden atlardan

Sevgiliden daha zor
Ayrılmak bu atlardan
Buğulanmış gözlerle
Geri dönüp onları
Gemilere aldılar
Önden giden atlılar

Üç gün duramadılar
Yaptıkları gemide
Karşı kıyıda yeni
Güzel atlar buldular
Yaktılar gemileri
Önden giden atlılar

Vardılar Kurtuba’ya
İnmediler atından
Gülle karşılandılar
Ne güzel atlar bunlar
Bunca yol çiğnediler
Çiçek çiğnemediler
Önden giden atlılar

Önden giden bu atlar
Seni gördüler kalbim
Sahabe atlar bunlar
Dünyanın beklediği
Önden giden atlılar
Önden giden atlılar

OSMAN SARI

Becoming Muslim – by Nuh Ha Mim Keller

“I studied philosophy at the university and it taught me to ask two things of whoever claimed to have the truth: What do you mean, and how do you know? When I asked these questions of my own religious tradition, I found no answers, and realized that Christianity had slipped from my hands.”
The story of American former Catholic, Nuh Ha Mim Keller, who in the 25 years since his conversion has gone on to become one of the leading contemporary scholars of Islam.

Born in 1954 in the farm country of the northwestern United States, I was raised in a religious family as a Roman Catholic. The Church provided a spiritual world that was unquestionable in my childhood, if anything more real than the physical world around me, but as I grew older, and especially after I entered a Catholic university and read more, my relation to the religion became increasingly called into question, in belief and practice.

One reason was the frequent changes in Catholic liturgy and ritual that occurred in the wake of the Second Vatican Council of 1963, suggesting to laymen that the Church had no firm standards. To one another, the clergy spoke about flexibility and liturgical relevance, but to ordinary Catholics they seemed to be groping in the dark. God does not change, nor the needs of the human soul, and there was no new revelation from heaven. Yet we rang in the changes, week after week, year after year; adding, subtracting, changing the language from Latin to English, finally bringing in guitars and folk music. Priests explained and explained as laymen shook their heads. The search for relevance left large numbers convinced that there had not been much in the first place.

A second reason was a number of doctrinal difficulties, such as the doctrine of the Trinity, which no one in the history of the world, neither priest nor layman, had been able to explain in a convincing way, and which resolved itself, to the common mind at least, in a sort of godhead-by-committee, shared between God the Father, who ruled the world from heaven; His son Jesus Christ, who saved humanity on earth; and the Holy Ghost, who was pictured as a white dove and appeared to have a considerably minor role. I remember wanting to make special friends with just one of them so he could handle my business with the others, and to this end, would sometimes pray earnestly to this one and sometimes to that; but the other two were always stubbornly there. I finally decided that God the Father must be in charge of the other two, and this put the most formidable obstacle in the way of my Catholicism, the divinity of Christ. Moreover, reflection made it plain that the nature of man contradicted the nature of God in every particular, the limitary and finite on the one hand, the absolute and infinite on the other. That Jesus was God was something I cannot remember having ever really believed, in childhood or later.

Another point of incredulity was the trading of the Church in stocks and bonds in the hereafter which it called indulgences. Do such and such and so-and-so many years will be remitted from your sentence in purgatory. That had seemed so false to Martin Luther at the outset of the Reformation.

I also remember a desire for a sacred scripture, something on the order of a book that could furnish guidance. A Bible was given to me one Christmas, a handsome edition, but on attempting to read it, I found it so rambling and devoid of a coherent thread that it was difficult to think of a way to base one’s life upon it. Only later did I learn how Christians solve the difficulty in practice, Protestants by creating sectarian theologies, each emphasizing the texts of their sect and downplaying the rest; Catholics by downplaying it all, except the snippets mentioned in their liturgy. Something seemed lacking in a sacred book that could not be read as an integral whole.

Moreover, when I went to the university, I found that the authenticity of the book, especially the New Testament, had come into considerable doubt as a result of modern hermeneutical studies by Christians themselves. In a course on contemporary theology, I read the Norman Perrin translation of The Problem of the Historical Jesus by Joachim Jeremias, one of the principal New Testament scholars of this century. A textual critic who was a master of the original languages and had spent long years with the texts, he had finally agreed with the German theologian Rudolph Bultmann that, without a doubt, it is true to say that the dream of ever writing a biography of Jesus is over, meaning that the life of Christ as he actually lived it could not be reconstructed from the New Testament with any degree of confidence. If this were accepted from a friend of Christianity and one of its foremost textual experts, I reasoned, what was left for its enemies to say? And what then remained of the Bible except to acknowledge that it was a record of truths mixed with fictions, conjectures projected onto Christ by later followers, themselves at odds with each other as to who the master had been and what he had taught. And if theologians like Jeremias could reassure themselves that somewhere under the layers of later accretions to the New Testament there was something called the historical Jesus and his message, how could the ordinary person hope to find it, or know it, should it be found?

I studied philosophy at the university and it taught me to ask two things of whoever claimed to have the truth: What do you mean, and how do you know? When I asked these questions of my own religious tradition, I found no answers, and realized that Christianity had slipped from my hands. I then embarked on a search that is perhaps not unfamiliar to many young people in the West, a quest for meaning in a meaningless world.

I began where I had lost my previous belief, with the philosophers, yet wanting to believe, seeking not philosophy, but rather a philosophy. I read the essays of the great pessimist Arthur Schopenhauer, which taught about the phenomenon of the ages of life, and that money, fame, physical strength, and intelligence all passed from one with the passage of years, but only moral excellence remained. I took this lesson to heart and remembered it in after years. His essays also drew attention to the fact that a person was wont to repudiate in later years what he fervently espouses in the heat of youth.

With a prescient wish to find the Divine, I decided to imbue myself with the most cogent arguments of atheism that I could find, that perhaps I might find a way out of them later. So I read the Walter Kaufmann translations of the works of the immoralist Friedrich Nietzsche. The many-faceted genius dissected the moral judgments and beliefs of mankind with brilliant philological and psychological arguments that ended in accusing human language itself, and the language of nineteenth-century science in particular, of being so inherently determined and mediated by concepts inherited from the language of morality that in their present form they could never hope to uncover reality. Aside from their immunological value against total skepticism, Nietzsche’s works explained why the West was post-Christian, and accurately predicted the unprecedented savagery of the twentieth century, debunking the myth that science could function as a moral replacement for the now dead religion.

At a personal level, his tirades against Christianity, particularly in The Genealogy of Morals, gave me the benefit of distilling the beliefs of the monotheistic tradition into a small number of analyzable forms. He separated unessential concepts (such as the bizarre spectacle of an omnipotent deity’s suicide on the cross) from essential ones, which I now, though without believing in them, apprehended to be but three alone: that God existed; that He created man in the world and defined the conduct expected of him in it; and that He would judge man accordingly in the hereafter and send him to eternal reward or punishment.

It was during this time that I read an early translation of the Koran which I grudgingly admired, between agnostic reservations, for the purity with which it presented these fundamental concepts. Even if false, I thought, there could not be a more essential expression of religion. As a literary work, the translation, perhaps it was Sales, was uninspired and openly hostile to its subject matter, whereas I knew the Arabic original was widely acknowledged for its beauty and eloquence among the religious books of mankind. I felt a desire to learn Arabic to read the original.

On a vacation home from school, I was walking upon a dirt road between some fields of wheat, and it happened that the sun went down. By some inspiration, I realized that it was a time of worship, a time to bow and pray to the one God. But it was not something one could rely on oneself to provide the details of, but rather a passing fancy, or perhaps the beginning of an awareness that atheism was an inauthentic way of being.

I carried something of this disquiet with me when I transferred to the University of Chicago, where I studied the epistemology of ethical theory how moral judgments were reached reading and searching among the books of the philosophers for something to shed light on the question of meaninglessness, which was both a personal concern and one of the central philosophical problems of our age.

According to some, scientific observation could only yield description statements of the form X is Y, for example, The object is red, Its weight is two kilos, Its height is ten centimeters, and so on, in each of which the functional was a scientifically verifiable is, whereas in moral judgments the functional element was an ought, a description statement which no amount of scientific observation could measure or verify. It appeared that ought was logically meaningless, and with it all morality whatsoever, a position that reminded me of those described by Lucian in his advice that whoever sees a moral philosopher coming down the road should flee from him as from a mad dog. For such a person, expediency ruled, and nothing checked his behavior but convention.

As Chicago was a more expensive school, and I had to raise tuition money, I found summer work on the West Coast with a seining boat fishing in Alaska. The sea proved a school in its own right, one I was to return to for a space of eight seasons, for the money. I met many people on boats, and saw something of the power and greatness of the wind, water, storms, and rain; and the smallness of man. These things lay before us like an immense book, but my fellow fishermen and I could only discern the letters of it that were within our context: to catch as many fish as possible within the specified time to sell to the tenders. Few knew how to read the book as a whole. Sometimes, in a blow, the waves rose like great hills, and the captain would hold the wheel with white knuckles, our bow one minute plunging gigantically down into a valley of green water, the next moment reaching the bottom of the trough and soaring upwards towards the sky before topping the next crest and starting down again.

Early in my career as a deck hand, I had read the Hazel Barnes translation of Jean Paul Sartres “Being and Nothingness”, in which he argued that phenomena only arose for consciousness in the existential context of human projects, a theme that recalled Marx’s 1844 manuscripts, where nature was produced by man, meaning, for example, that when the mystic sees a stand of trees, his consciousness hypostatizes an entirely different phenomenal object than a poet does, for example, or a capitalist. To the mystic, it is a manifestation; to the poet, a forest; to the capitalist, lumber. According to such a perspective, a mountain only appears as tall in the context of the project of climbing it, and so on, according to the instrumental relations involved in various human interests. But the great natural events of the sea surrounding us seemed to defy, with their stubborn, irreducible facticity, our uncomprehending attempts to come to terms with them. Suddenly, we were just there, shaken by the forces around us without making sense of them, wondering if we would make it through. Some, it was true, would ask God’s help at such moments, but when we returned safely to shore, we behaved like men who knew little of Him, as if those moments had been a lapse into insanity, embarrassing to think of at happier times. It was one of the lessons of the sea that, in fact, such events not only existed but perhaps even preponderated in our life. Man was small and weak, the forces around him were large, and he did not control them.

Sometimes a boat would sink and men would die. I remember a fisherman from another boat who was working near us one opening, doing the same job as I did, piling web. He smiled across the water as he pulled the net from the hydraulic block overhead, stacking it neatly on the stern to ready it for the next set. Some weeks later, his boat overturned while fishing in a storm, and he got caught in the web and drowned. I saw him only once again, in a dream, beckoning to me from the stern of his boat.

The tremendousness of the scenes we lived in, the storms, the towering sheer cliffs rising vertically out of the water for hundreds of feet, the cold and rain and fatigue, the occasional injuries and deaths of workers these made little impression on most of us. Fishermen were, after all, supposed to be tough. On one boat, the family that worked it was said to lose an occasional crew member while running at sea at the end of the season, invariably the sole non-family member who worked with them, his loss saving them the wages they would have otherwise had to pay him.

The captain of another was a twenty-seven-year-old who delivered millions of dollars worth of crab each year in the Bering Sea. When I first heard of him, we were in Kodiak, his boat at the city dock they had tied up to after a lengthy run some days before. The captain was presently indisposed in his bunk in the stateroom, where he had been vomiting up blood from having eaten a glass uptown the previous night to prove how tough he was. He was in somewhat better condition when I later saw him in the Bering Sea at the end of a long winter king crab season. He worked in his wheelhouse up top, surrounded by radios that could pull in a signal from just about anywhere, computers, Loran, sonar, depth-finders, radar. His panels of lights and switches were set below the 180-degree sweep of shatterproof windows that overlooked the sea and the men on deck below, to whom he communicated by loudspeaker. They often worked round the clock, pulling their gear up from the icy water under watchful batteries of enormous electric lights attached to the masts that turned the perpetual night of the winter months into day. The captain had a reputation as a screamer, and had once locked his crew out on deck in the rain for eleven hours because one of them had gone inside to have a cup of coffee without permission. Few crewmen lasted longer than a season with him, though they made nearly twice the yearly income of, say, a lawyer or an advertising executive, and in only six months. Fortunes were made in the Bering Sea in those years, before overfishing wiped out the crab.

At present, he was at anchor, and was amiable enough when we tied up to him and he came aboard to sit and talk with our own captain. They spoke at length, at times gazing thoughtfully out at the sea through the door or windows, at times looking at each other sharply when something animated them, as the topic of what his competitors thought of him. “They wonder why I have a few bucks”, he said. “Well I slept in my own home one night last year.”

He later had his crew throw off the lines and pick the anchor, his eyes flickering warily over the water from the windows of the house as he pulled away with a blast of smoke from the stack. His watchfulness, his walrus-like physique, his endless voyages after game and markets, reminded me of other predatory hunter-animals of the sea. Such people, good at making money but heedless of any ultimate end or purpose, made an impression on me, and I increasingly began to wonder if men didn’t need principles to guide them and tell them why they were there. Without such principles, nothing seemed to distinguish us above our prey except being more thorough, and technologically capable of preying longer, on a vaster scale, and with greater devastation than the animals we hunted.

These considerations were in my mind the second year I studied at Chicago, where I became aware through studies of philosophical moral systems that philosophy had not been successful in the past at significantly influencing peoples morals and preventing injustice, and I came to realize that there was little hope for it to do so in the future. I found that comparing human cultural systems and societies in their historical succession and multiplicity had led many intellectuals to moral relativism, since no moral value could be discovered which on its own merits was transculturally valid, a reflection leading to nihilism, the perspective that sees human civilizations as plants that grow out of the earth, springing from their various seeds and soils, thriving for a time, and then dying away.

Some heralded this as intellectual liberation, among them Emile Durkheim in his “Elementary Forms of the Religious Life”, or Sigmund Freud in his “Totem and Taboo”, which discussed mankind as if it were a patient and diagnosed its religious traditions as a form of a collective neurosis that we could now hope to cure, by applying to them a thoroughgoing scientific atheism, a sort of salvation through pure science. On this subject, I bought the Jeremy Shapiro translation of “Knowledge and Human Interests” by Jurgen Habermas, who argued that there was no such thing as pure science that could be depended upon to forge boldly ahead in a steady improvement of itself and the world. He called such a misunderstanding scientism, not science. Science in the real world, he said, was not free of values, still less of interests. The kinds of research that obtain funding, for example, were a function of what their society deemed meaningful, expedient, profitable, or important.

Habermas had been of a generation of German academics who, during the thirties and forties, knew what was happening in their country, but insisted they were simply engaged in intellectual production, that they were living in the realm of scholarship, and need not concern themselves with whatever the state might choose to do with their research. The horrible question mark that was attached to German intellectuals when the Nazi atrocities became public after the war made Habermas think deeply about the ideology of pure science. If anything was obvious, it was that the nineteenth-century optimism of thinkers like Freud and Durkheim was no longer tenable.

I began to re-assess the intellectual life around me. Like Schopenhauer, I felt that higher education must produce higher human beings. But at the university, I found lab people talking to each other about forging research data to secure funding for the coming year; luminaries who wouldn’t permit tape recorders at their lectures for fear that competitors in the same field would go one step further with their research and beat them to publication; professors vying with each other in the length of their courses syllabuses. The moral qualities I was accustomed to associate with ordinary, unregenerate humanity seemed as frequently met with in sophisticated academics as they had been in fishermen. If one could laugh at fishermen who, after getting a boatload of fish in a big catch, would cruise back and forth in front of the others to let them see how laden down in the water they were, ostensibly looking for more fish; what could one say about the Ph.D.’s who behaved the same way about their books and articles? I felt that their knowledge had not developed their persons, that the secret of higher man did not lie in their sophistication.

I wondered if I hadn’t gone down the road of philosophy as far as one could go. While it had debunked my Christianity and provided some genuine insights, it had not yet answered the big questions. Moreover, I felt that this was somehow connected I didn’t know whether as cause or effect to the fact that our intellectual tradition no longer seemed to seriously comprehend itself. What were any of us, whether philosophers, fishermen, garbagemen, or kings, except bit players in a drama we did not understand, diligently playing out our roles until our replacements were sent, and we gave our last performance? But could one legitimately hope for more than this?

I read “Kojves Introduction to the Reading of Hegel”, in which he explained that for Hegel, philosophy did not culminate in the system, but rather in the Wise Man, someone able to answer any possible question on the ethical implications of human actions. This made me consider our own plight in the twentieth century, which could no longer answer a single ethical question. It was thus as if this century’s unparalleled mastery of concrete things had somehow ended by making us things. I contrasted this with Hegel’s concept of the concrete in his “Phenomenology of Mind”. An example of the abstract, in his terms, was the limitary physical reality of the book now held in your hands, while the concrete was its interconnection with the larger realities it presupposed, the modes of production that determined the kind of ink and paper in it, the aesthetic standards that dictated its color and design, the systems of marketing and distribution that had carried it to the reader, the historical circumstances that had brought about the readers literacy and taste; the cultural events that had mediated its style and usage; in short, the bigger picture in which it was articulated and had its being.

For Hegel, the movement of philosophical investigation always led from the abstract to the concrete, to the more real. He was therefore able to say that philosophy necessarily led to theology, whose object was the ultimately real, the Deity. This seemed to me to point up an irreducible lack in our century. I began to wonder if, by materializing our culture and our past, we had not somehow abstracted ourselves from our wider humanity, from our true nature in relation to a higher reality.

At this juncture, I read a number of works on Islam, among them the books of Seyyed Hossein Nasr, who believed that many of the problems of western man, especially those of the environment, were from his having left the divine wisdom of revealed religion, which taught him his true place as a creature of God in the natural world and to understand and respect it. Without it, he burned up and consumed nature with ever more effective technological styles of commercial exploitation that ruined his world from without while leaving him increasingly empty within, because he did not know why he existed or to what end he should act.

I reflected that this might be true as far as it went, but it begged the question as to the truth of revealed religion. Everything on the face of the earth, all moral and religious systems, were on the same plane, unless one could gain certainty that one of them was from a higher source, the sole guarantee of the objectivity, the whole force, of moral law. Otherwise, one man’s opinion was as good as another’s, and we remained in an undifferentiated sea of conflicting individual interests, in which no valid objection could be raised to the strong eating the weak.

I read other books on Islam, and came across some passages translated by W. Montgomery Watt from “That Which Delivers from Error” by the theologian and mystic Ghazali, who, after a mid-life crisis of questioning and doubt, realized that beyond the light of prophetic revelation there is no other light on the face of the earth from which illumination may be received, the very point to which my philosophical inquiries had led. Here was, in Hegel’s terms, the Wise Man, in the person of a divinely inspired messenger who alone had the authority to answer questions of good and evil.

I also read A.J. Arberrys translation “The Koran Interpreted”, and I recalled my early wish for a sacred book. Even in translation, the superiority of the Muslim scripture over the Bible was evident in every line, as if the reality of divine revelation, dimly heard of all my life, had now been placed before my eyes. In its exalted style, its power, its inexorable finality, its uncanny way of anticipating the arguments of the atheistic heart in advance and answering them; it was a clear exposition of God as God and man as man, the revelation of the awe-inspiring Divine Unity being the identical revelation of social and economic justice among men.

I began to learn Arabic at Chicago, and after studying the grammar for a year with a fair degree of success, decided to take a leave of absence to try to advance in the language in a year of private study in Cairo. Too, a desire for new horizons drew me, and after a third season of fishing, I went to the Middle East.

In Egypt, I found something I believe brings many to Islam, namely, the mark of pure monotheism upon its followers, which struck me as more profound than anything I had previously encountered. I met many Muslims in Egypt, good and bad, but all influenced by the teachings of their Book to a greater extent than I had ever seen elsewhere. It has been some fifteen years since then, and I cannot remember them all, or even most of them, but perhaps the ones I can recall will serve to illustrate the impressions made.

One was a man on the side of the Nile near the Miqyas Gardens, where I used to walk. I came upon him praying on a piece of cardboard, facing across the water. I started to pass in front of him, but suddenly checked myself and walked around behind, not wanting to disturb him. As I watched a moment before going my way, I beheld a man absorbed in his relation to God, oblivious to my presence, much less my opinions about him or his religion. To my mind, there was something magnificently detached about this, altogether strange for someone coming from the West, where praying in public was virtually the only thing that remained obscene.

Another was a young boy from secondary school who greeted me near Khan al-Khalili, and because I spoke some Arabic and he spoke some English and wanted to tell me about Islam, he walked with me several miles across town to Giza, explaining as much as he could. When we parted, I think he said a prayer that I might become Muslim.

Another was a Yemeni friend living in Cairo who brought me a copy of the Koran at my request to help me learn Arabic. I did not have a table beside the chair where I used to sit and read in my hotel room, and it was my custom to stack the books on the floor. When I set the Koran by the others there, he silently stooped and picked it up, out of respect for it. This impressed me because I knew he was not religious, but here was the effect of Islam upon him.

Another was a woman I met while walking beside a bicycle on an unpaved road on the opposite side of the Nile from Luxor. I was dusty, and somewhat shabbily clothed, and she was an old woman dressed in black from head to toe who walked up, and without a word or glance at me, pressed a coin into my hand so suddenly that in my surprise I dropped it. By the time I picked it up, she had hurried away. Because she thought I was poor, even if obviously non-Muslim, she gave me some money without any expectation for it except what was between her and her God. This act made me think a lot about Islam, because nothing seemed to have motivated her but that.

Many other things passed through my mind during the months I stayed in Egypt to learn Arabic. I found myself thinking that a man must have some sort of religion, and I was more impressed by the effect of Islam on the lives of Muslims, a certain nobility of purpose and largesse of soul, than I had ever been by any other religions or even atheisms effect on its followers. The Muslims seemed to have more than we did.

Christianity had its good points to be sure, but they seemed mixed with confusions, and I found myself more and more inclined to look to Islam for their fullest and most perfect expression. The first question we had memorized from our early catechism had been Why were you created? to which the correct answer was “to know, love, and serve God”. When I reflected on those around me, I realized that Islam seemed to furnish the most comprehensive and understandable way to practice this on a daily basis.

As for the inglorious political fortunes of the Muslims today, I did not feel these to be a reproach against Islam, or to relegate it to an inferior position in a natural order of world ideologies, but rather saw them as a low phase in a larger cycle of history. Foreign hegemony over Muslim lands had been witnessed before in the thorough going destruction of Islamic civilization in the thirteenth century by the Mongol horde, who razed cities and built pyramids of human heads from the steppes of Central Asia to the Muslim heartlands, after which the fullness of destiny brought forth the Ottoman Empire to raise the Word of Allah and make it a vibrant political reality that endured for centuries. It was now, I reflected, merely the turn of contemporary Muslims to strive for a new historic crystallization of Islam, something one might well aspire to share in.

When a friend in Cairo one day asked me, Why don’t you become a Muslim?, I found that God had created within me a desire to belong to this religion, which so enriches its followers, from the simplest hearts to the most magisterial intellects. It is not through an act of the mind or will that anyone becomes a Muslim, but rather through the mercy of God, and this, in the final analysis, was what brought me to Islam in Cairo in 1977.

Is it not time that the hearts of those who believe should be humbled to the Remembrance of God and the Truth which He has sent down, and that they should not be as those to whom the Book was given aforetime, and the term seemed over long to them, so that their hearts have become hard, and many of them are ungodly? Know that God revives the earth after it was dead. We have indeed made clear for you the signs, that haply you will understand. (Koran 57:16-17)

Nuh Ha Mim Keller

Can verme sakın aşka aşk afeti candır
Aşk afeti can olduğu meşhuru cihandır
Sakın isteme sevdayı gam aşkta her an
Kim istedi sevdayı gamlı aşk ziyandır
Her ebrulu güzel elinde bir hançeri honriz
Her zülfü siyah yanında bir zehirli yılandır
Yahşi görünür yüzleri güzellerin emma
Yahşi nazar ettikte sevdaları yamandır
Aşk içre azap olduğu bilirem kim
Her kimseki aşıktır işi ahü figandır
Yadetme güzel gözlülerin merdümi çeşmin
Merdüm deyip aldanma kim içtikleri kandır
Gel derse Fuzuli ki güzellerde vefa var
Aldanmaki şair sözü elbette yalandır.

Fuzuli

Fincancı ustası, ülkede çok haklı bir üne sahipti. Ürettiği fincanlar hemen satılıyor, hatta müşterilerin sıra beklediği bile oluyordu.

Yaşlı adam, seramik fırınına eğilmiş, merakla biraz önce fırına attığı fincanların pişmesini izliyordu. Genç yardımcısı, ustasının etrafında adeta bir pervane gibi dolanmaktaydı. Genç adam, bir taraftan ustasından kapacağı ayrıntıları yakalamaya çalışırken diğer taraftan da gelecekte kendi tezgahını kurmanın tatlı düşlerini kuruyordu. Fincanlar tam zamanında fırından çıkarıldı, genç kalfanın yakalayamadığı bir andan geçti ve sonuç her zamanki gibi mükemmeldi.

Genç kalfa, daha küçücük bir çocukken bu iyi ustanın yanında çalışma şansını yakalamış birkaç insandan biriydi. Çok azimli ve hırslıydı. Mutlaka o da kendi atölyesinde en güzel fıncanlan üretecek ve uzun yıllardır beklediği şan, şöhret ve zenginliğe kavuşacaktı.

Aradan birkaç yıl daha geçti. Kalfa, kendisi için artık zamanın geldiğini düşünmeye başladı ve ustasına giderek el vermesini istedi. Yaşlı usta biran duraksadı, ancak bu tereddüt anı fazla uzun sürmedi ve genç adama dönerek “Yolun açık, başarın daim olsun!” dedi.

Genç adam kısa sürede atölyesini kurdu, fırınını yaktı ve ilk fincanlarını içeri verdi. Ustasının yaşadığı heyecanı şimdi daha iyi anlıyordu, kendisi de adeta fincanlarla birlikte fırında pişti. Artık zaman gelmişti. Heyecandan elleri titreyerek fırının kapağını açtı ve ilk fincanı eline aldı. Ancak o da ne? Fincan, dokunur dokunmaz çatlamıştı. Genç adam; “Dokunmakta acele ettim, biraz beklemeliydim!” diye düşündü. İçinde yaşadığı telaşı bastırmaya çalışarak bekledi, bekledi. Sonuç yine olumsuzdu. Dokunmadığı fincanlar da birer birer çatlıyordu. Ne yapacağını bilemez bir halde paniğe kapıldı. Aklına gelen tüm yöntemleri uyguladı, olmadı. Ustasından öğrendiği çözümleri düşündü, uyguladı yine olmadı. Artık ustalığından endişeye düşerek korkmaya başlamıştı ki, aklına ustasına danışabileceği geldi. Bu seçenek yüreğine su serpmişti; zaman geçirmedi ustasına koştu.

Yaşlı adam tezgahının başında, yaktığı fırının hararetinde ve yine aynı heyecandaydı. Eski kalfasını görünce hiç şaşırmadı, işine tüm sükunetiyle devam etti. Eski kalfa, yeni usta yaşadıklarını anlattı. Her şeyi doğru biçimde ve doğru zamanlama ile gerçekleştirmişti, ama olmamıştı. Anlatırken, sınavdan geçememiş bir öğrencinin utancını yaşıyordu ve mutsuzdu. Hayallerinin, parmaklarının arasından uçup gittiğini görmek onu bir kez daha kahrediyordu.

Yaşlı usta; genç adamı, sözlerini bitirene kadar sessizce dinledi ve başını sallayarak yerinden kalktı, gözleriyle kalfasına “Gel” dedi. Sessizce izledi ve ustasının yanında saygıyla durdu genç adam. Usta, fırının kapağını yavaşça açtı, yeni pişmiş fincanlardan birini alarak, kalfasının kendisini görebileceği bir pozisyon seçti ve nefesinin tüm gücüyle sıcak fincana “püf” dedi.

Kalfası, bu aşamayı daha önce hiç görmemişti, merakla ustasını izlemeye devam etti. Yaşlı ustanın elindeki fincanda, olumsuz bir gelişme yoktu ve sapasağlam avuçlarının içinde parlamaktaydı. Genç adama dönerek, “Sana son bir ders! Fıncanları, fırında gerektiğinden fazla tutarsan veya erken çıkarırsan çatlayacaklardır. Fincanlar piştiklerinde çok sıcaktır ve hemen dışarı alınmalıdır. Dışarıdaki hava ile fırın sıcaklığı arasındaki fark ortadan kaldırılmazsa, fincan çatlayacaktır. Ben, bu farkı nefesimin hararetiyle ortadan kaldırıyorum.

Her işin bir “püf noktası” vardır ve ustalar onları usta yapan bu ayrıntıyı yılların deneyimleri ile öğrenirler ” dedi.

 

Seyyahım,
Seyyal dünya,
Faniyim,
Baki kalan dünya.

Gök kubbenin altında, ıssız bir ovanın ortasında yalnız bir ağacım. Kim olduğum, nerede yaşadığım, hangi zaman diliminde, nerede yaşadığım çok önemli olmasa gerek… Önemli olan nasıl yaşadığımdır. Nasıl yaşarsam öyle ölürüm çünkü…

 Kaç yaşında, kaç yılında, kaç dağ başında yaşadığım da önem taşımamalı… Çünkü bütün mezarlıklar bu yaşam öyküleriyle doludur… Köyleri, şehirleri her gün boşaltır ölüm…
Yer ve gök arasında iki değirmen taşı arasındayım her an. Arz ve arş arasında her gün buğday tanesi gibi ezilirim. Ezilirim, una döner suyla süzülürüm. Her gece yıldızlarla sır olur tespih olur dizilirim. Ne ağacı olduğum, hangi meyveyi yüklendiğim de sorulmamalı bana… Tüm özelliklerimi küçücük çekirdeğimde gizlemiş yaradan.

Yalnızlık Allah’a mahsustur. Yalnız kalmam gün boyunca… Ya bir bülbül, ya bir kanarya, ya da bir karga konar dallarıma… Geceler ıssız, sessiz, kimsesiz ve garibindir. Geceleri sefil baykuş da kimsesizdir… Kimsesizlerin kimsesini arar da; garip garip öter durur, gecenin teheccüt uykusunu bölen sesiyle…

 Korkarım ıssız ovanın ortasında yalnız kalırım da… Kendimi Âdem’den kul sanırım da… Sabaha ulaşmadan gün, tek tek ışıklar yanarken evlerde, bazı evler ölü toprağı serpilmiş gibi yalnızdır. Yalnızdır ve tüm pencereler gecenin en karanlık anıdır. Sabah ezanları okunur arz da… Gökte yıldızlar bu hazda, ormanda ağaçlar bu niyazda… Gaflet ve karanlıkta evler, ağustos böceği hikâyesindeki gibi hala yazda…

Uyandırmaya yetmez sesim, her gün ölümü haykırır nefesim. Güneşten öncedir bütün nebatatın dansı, secdesinde eder her gün beş kere bu valsı. İç dışa aksetmiştir, dış içe aks etmiştir. Ruh kanatlanıp arşa raks etmiştir.

Olursa secdesi bitkinin raksla… Topraktan Âdem’in secdesi, dolmalı meleklerin kanatları arasında ruhun çırpındığı frekansla… Şeytanın asiliğinde kalmamalı beşer, abdestle günahlarından arınmalı, Allah’ın rahmetinden nasibini almalı her el…

Ormanda kubbe yeşil, yerde seccade yeşildir. Mescidi Nebevi’de peygamberi konuk eden kubbe yeşildir. Rengi lal lalelerden derme artık lalezar, Medine’nin toprağına renk vermiş gül yüzlü cemal. O peygamber ki hasırlar iz bırakmış teninde… Sen ki hala altın tastan su içersin elinde. Senin adını anmadan her gün çöldeyim, kanadım tekliyor. Muhammed’im selam gönder bu değirmen rüzgâr bekliyor.

Yalnız ağacım, bahar aylarında yeşillenirim. Meyveye dururum her yazda, aç kalmaz yetmiş bin âleme imrenirim. Sonbaharda günahlarım yaprak olup dökülür, her gün rüzgârlarda sallanır da sevap olur istiflenirim. Kış ölümümdür, kar beyaz kefenimdir, toprak altında haşir olurum. Her gün sırattan geçer de bir hoş olurum.

Yaz aylarında altıma gelinir, her beş vakitte otlardan seccadeler serilir. Benim varlığım herkeslerce bilinir. Bu arzın köşelerinde nasipsiz unutulurum sanma, sayılıdır günlerimiz kendi nefsine aldanma… Köleliğin en kötüsü kendi nefsine köle olmaktır. Varlığını bu çarkıfelek âlemde saltanat sanma. Sen bir seyyahsın, seyyal dünyada, Sultan Süleyman’a kalmaz, dünya malına aldanma. Faniyiz, iki mezar taşı arasında baki kalırım sanma.

Nedir her gün etten küften sebep, nedir bitmez şikâyet? Bizim varlığımız yokluğumuzdan ibaret. Var olma şansına erişmişiz her gün Rabbime dua et.

Her geceyi kadir bilirim, her gördüğümü Hızır bilirim. Vardır Anadolu’mda hep boş bir mezar. Boş bir mezarda hep bir gariplik, hep bir değişik hal…

Sen iyisi mi Anadolu’mda serin bir çınar ağacının altında uykuya dal. Sana kışın kuytu, yazın gölge yapmaya hazırdır her dal. Arkadaş bulmuştur kendine ormandan uzak bu yalnız ağaç…

Seyyahım,
Seyyal dünya,
Faniyim,
Baki kalan dünya.

Salim NİZAM
Gönen–2007

Yükle

Uzaktan baktığımda gördüğüm, yemyeşil çim. Şık, ferahlatıcı, sakinleştirici bir manzara.

Hafifçe dizlerimi kırıp eğilerek ve dikkatle baktığımda her biri başka havadan çalan ot öbekleri görüyorum. Kimisi jölelenip dik tutulmuş saç gibi, kimisi ayak altında çiğnenmiş taze soğanı andırıyor.

Diz çöküyorum bu kez…

Vakit öğleye yaklaştığı için ot kokusu iyiden iyiye baharatlanmış, genzimi yakıyor.

Yetmiyor. Uçarı ve yalnız çocukluğumdaki gibi uzanıyorum toprağa.

Yeşillik bölünüp parçalanıyor. Bambaşka bir dünya çıkıyor ortaya.

Karıncaların dünyası.

***

En ürpertici olanı ne biliyor musunuz?

Kendi büyüklüğünüzden, iriliğinizden korkuyorsunuz. Tek hareketiniz bir anda ortalığı dağıtabilir; üç adımda binlerce karınca ve böceğin hayatını bitirebilir ve bunun hiç farkında olmazsınız! Öyle bir güç, o kadar ayrı bir dünya!

Halbuki övünülecek hiçbir yanı yok iriliğin.

Ve kudretin utanılacak bir yanı var.

İşte bunu belki bir saniye için ama iliklerinize kadar hissederek anlıyorsunuz.

Üstelik yere uzandığınızda ilk bakışta sanki Avrupa Orta Çağı’na ait ürkütücü bir mahşer tablosu çıkıyor karşınıza…

Müthiş bir kalabalık. Telaş içinde koşuşturan, şaşkın bir kalabalık.

Sonra gözünüz yavaş yavaş alışıyor bu manzaraya.

Ve bir düzenin, sıkı bir düzenin varlığını fark eder gibi oluyorsunuz.

Ama hepsi o kadar!

Ondan sonrası sıradan bir insanın çıplak gözünün kavrayacağı şey değil.

Karıncalara bakmak, bilgilenmek anlamına gelmiyor. Harcıalem bir ansiklopedi maddesine bakmak bile daha çok, daha dolgun ve doğru bilgi sağlar.

Ancak karıncalara, böceklere, kurtçuklara bakmak, kendini ve dünyayı yeniden hissetmek, yeni baştan düşünmek anlamına geliyor.

***

O an benim için daha kesin olan şey şu…

Toprağa yüzükoyun uzanıp karıncalara bakmak, bir anlamda dua etmek.

İçten, sessiz, çok derin bir kopuş, yakarış, anlayış ve susuş.

“Karınca duası” denen bir şey vardır hani.

Kasaba ticarethanelerinde, babaanne mutfaklarında karşımıza çıkar. Bereket getirsin diye asılır duvarlara.

Ve kargacık burgacık yazılara da mecazi sıfat olmuştur.

Ve aslında o “dua”nın duayla, Kuran’la, sünnetle bir ilgisi yoktur. Folklorik bir şeydir.

Şimdi ben diyorum ki asıl “karınca duası” karıncalara bakmaktır.

İşi gücü bırakıp uzun uzun bakmak…

Yanlarına uzanmak…

2 Elini, parmaklarını yol yapmalarına izin vermek…

Küçüğün küçük, büyüğün büyük olmadığını anlamak…

Acz ve itiraf.

Sevinç ve dilek.

Dua bu!

Yakarış ve sessizce konuşma.

Apaçık bir “münacât!”

Haşmet Babaoğlu

Vatan Gazatesi-20.05.2007

Hızın kutsandığı bir çağda, araba yarışçılarının dünyanın en itibarlı ve en çok kazanan insanları arasında yer almasına şaşırmamak gerek.

Bizim gibi insanlar, saatlerce ekran başında oturup onlarca arabanın bir pisti elli küsür defa turlamasını seyretmede nasıl bir zevk olduğunu anlayamasalar, hele büyük büyük paralara kıyıp yarışı çıplak gözle seyretmenin sırrını çözemeseler bile, araba yarışları, yanlızca şu ülkede bile milyonların ilgisini çekiyor. Formula, Nascar, ralliler derken, küresel ölçekte belki milyarı aşkın insanın gözünü ve hayalini yarışan arabalar işgal ediyor.

Bu yarışların arasındaki psikolojiyi çözümlemek, modern zamanların ruh halini kavrama bakımından elzem gözüküyor.

Hikmet nazarıyla bakabilen bir mü’min için ise, bu yarışlar, böylesi bir “pskanaliz”den ötesini fısıldıyor kulaklara.

Zira, bu yarışlara şöyle bir bakıvermek, Formula’dan rallilere, bütün bu araba yarışlarının yanlız ‘hız’ demek olmadığını; hatta, ‘hız’ ın bu yarışların en önemli öğesi olmadığını anlamak için yetiyor da artıyor.

 Yarış esnasında pistten çıkan araçlar, ya diğer arabalara ya bariyerlere çarpan araçlar.. derken, anlıyoruz ki, virajlarda içeren bu yarış pistlerinde, sadece gaza basmakla iyi yarışçı olunmuyor. Tam aksine, sürücünün ne kadar iyi olduğunu, gerektiği anda frene basabilme, arabayı gerektiği kadar yavaşlatabilme kapasitesi belirliyor. Viraja yaklaştığında frene basıp yavaşlayabilmek de çok önemli, önündeki aracın kaza yapmadan geçebilecek ve arkadaki aracı kaza yapmadan geride tutabilecek şekilde hızını ayarlayabilmek de..

Sonuçta, sürekli gaza basanlar kazanmıyor. Sürekli gaza basanlar, “iyi bir yarışçı” olmadıkları için, yarışlara alınmıyorlar zaten. Eskaza sonradan böyle bir gaza basma hastalığına tutulanlar ise, yarışı bitirmeden bir yerlere toslanıp eleniyorlar.

Kısacası, araba yarışları gösteriyor ki başarı hep ‘gaza basarak’ gelmiyor. Yarış pistinde hız yapılacak yerler de var frene basılacak yerler de. Yarış esnasında hız gerektiren anlar da oluyor yavaşlamayı gerektiren anlar da. Asıl mesele, hız yapacağı an ile frene basması gereken anı doğru belirleyebilmek; uygun zamanda hız, uygun zaman da fren yapabilmek…

Modern zamanların bizim gibilere pek de anlaşılır gelmeyen bir eğlencesi olmakla birlikte, araba yarışlarından devşirilecek bir hikmet de var velhasıl.

Baksanız, hayat da tıpkı araba yarışı gibi. Sürekli gaza basanları, bırakalım işin uhrevi ve insani tarafını, maddi ve dünyevi açıdan dahi ‘kazananlar’ arasında değil, ‘kaybedenler’ safında  görüyoruz.

Anlıyoruz ki, dünyevi anlamda kazanmak için dahi, gereğinde yavaşlayabilmek şarttır.

Hele insani ve imani anlamda kazananlardan olabilmek için, durmak ve düşünmek gerekir.

Durup düşünmek…

Do you under-stand?

Karakalem Dergisi Sayı 7

Geçmiş zaman…

Yabancı bir ülkede, bir otel odasında televizyondan yayınlanan paskalya törenlerini izliyorum.

Neredeyse her kanalda başka bir kiliseden canlı yayın var.

Bakıyorum. İnsanlar gösterişsiz fakat şık giysileriyle gelmiş. Huşu içindeler.

Töreni yöneten Ortodoks papazlar ise göz alacak kadar ihtişamlı cüppeler giyinmiş. Mumlar yakılıyor, dualar okunuyor, şarkılar söyleniyor bir ağızdan.

Bir nokta özellikle dikkatimi çekmeye başlıyor, hatta giderek kafam takılıyor.

Herkesin davranışlarında inançlı insanlara özgü yoğun bir saygı var.

Ama… Ama sanki teslimiyet yok!

Neden böyle algılıyorum.

Çünkü sadece başlarını eğiyorlar; İsa tasvirleri önünde bellerini büker gibi yapıyorlar. Evet, sadece büker gibi…

Zorlanıyorlar sanki!

Dışarıdan bakınca çok garip geliyor insana!

İlahi olan karşısında saygılılar, bu açıkça görünüyor.

Fakat bir yandan da konser veya tiyatro gösterisinde gibiler.

O sırada çoktandır zihnimde donup kalmış eski bir anı canlanıyor.

Şöyle…

Doğu kültürlerine, inançlarına meraklı bir Katolik tanıdığımız secde hareketini denemek istemişti.

Dizini kırıyor, diz üstü çöküyor ama olmuyor! Başını ve burnunu yere bastırıncaya kadar eğilmek sanki dünyanın en zor, en yorucu hareketiymiş gibi geliyor ona. Birkaç denemeden sonra mırıldanır gibi “bedenim değil sanki ruhum zorlandı” diyor da, bu saptama karşısında hepimiz çarpılıp kalıveriyoruz.

Ey okur, şimdi yazacaklarımı sıradan bir din veya dinler yazısı olarak algılamaya kalkışma ne olur!

Anlatmak, dikkat çekip düşündürmek istediğim şey en derin biçimde İNSANa özgü bir hal ve onun belli bir kültürdeki yansımalarıdır.

Geçenlerde ölen ünlü gazeteci yazar Oriana Fallaci’nin “günde beş vakit k.çlarını havaya diken toplumlar” sözü geldi aklıma.

Fallaci ayrıksı bir örnek değil. Birçok Batılı veya fena halde Batılılaşmışlar namaz kılan çok sayıda Müslümanı gösteren bir fotoğrafa baktığında k.çlarını havaya kaldırmış insanlar görür.

O resime bakıp da yüzünü yere yapıştırmış, koskoca evrenin içinde iyiden iyiye büzülmüş, kendini gönülden “küçültmüş” insanları görmekte nedense çok zorlanırlar.

Modern insan (aslında az veya çok hepimiz) kibir kültürünün meyvesi…

Bedeni de öyle! Dışı çılgınca hoplayıp zıplarken bile içi kibirle kaskatı ve dimdik…

Her türlü eğilmenin zayıflık; her türlü diz çöküşün yenilmek, alnını yere koymanın ise bir daha asla ayağa kalkamayacak biçimde düşmek olmasından korkan bir zihnin bedeni bu…

Sadece haz için eğiliyor, bükülüyor. Sadece hazza veya işkenceye “teslim oluyor” bu beden…

Geçen gün internette “Tibet Budizminde secde” başlığı altında Budist ritüelleri Batılılara anlatan bir yazı çıktı karşıma.

Orada Budist rahibin ettiği şu söz durumu yeterince ve acıklı biçimde açıklıyordu: “Her şeyden önce, secdenin Tibet anlayışında asla bir zayıflık işareti olmadığını belirtmeliyim.”

Kimse anlattıklarımın Batı’yla Doğu; Hristiyanlıkla İslam ve diğer doğu dinleri arasında sıradan bir ibadet farkı olduğunu iddiaya kalkışmasın!

Hayır, o kadar basit değil.

Dahası, insanın ibadetinde, Tanrı düşüncesi karşısındaki ürperişinde geçmişte bir fark yoktu.

Hristiyanlığın kendisinin kabul ettiği vahye, mesela orada Hz. İsa’nın nasıl dua ettiğine bakın, ne demek istediğimi anlarsınız. “Biraz ileri gidip yüzüstü yere kapandı ve ey Baba mümkünse bu kâse benden geçsin, benim istediğim gibi değil, senin istediğin gibi olsun diye dua etti.” (Matta 26/39)

Peki sonra ne oldu da bu fark oluştu? Hayati önemdeki nokta bu!

Yaşam biçiminin değişmesi neden ve nasıl inançlı insanların bile (ilahi varlık huzurunda) yere yüz sürmesini güçleştirdi?

Onun tam secdeye varacakken elini ayağını tutan, ruhuna üşengeçlik kilitleri vuran şey ne?

Ön sıradakilerin ayak kokusu mu?

Kültürel dönüşümlerin ibadetleri etkileyen muazzam gücü mü?

Yoksa modern insanın o sözünü ettiğim derinlere kök salmış kibirle beslenen egosu mu?

Haşmet Babaoğlu 

07-10-2006-Vatan Gazetesi

Zindan iki hece Mehmetim lafta !
Baba katiliyle baban bir safta!
Bir de geri adam boynunda yafta…
Halimi düşünüp yanma Mehmed’ im!
Kavuşmak mı?… Belki… Daha ölmedim!

Avlu… Bir uzun yol… Tuğla döşeli,
Kırmızı tuğlalar altı köşeli.
Bu yolda tutuktur hapse düşeli…
Git ve gel… Yüz adım… Bin yıllık konak.
Ne ayak dayanır buna, ne tırnak

Bir alem ki, gökler boru içinde!
Akıl almazların zoru içinde.
Üstüste sorular soru içinde:
Düşün mü, unut mu, sus mu, konuş mu?
Buradan insan mı çıkar, tabut mu?

Bir idamlık Ali vardı, asıldı
Kaydını düştüler, mühür basıldı.
Geçti gitti, bir kaç günlük fasıldı.
Ondan kalan, boynu bükük ve sefil;
Bahçeye diktiği üç beş karanfil…

Müdür bey dert dinler bu gün ‘maruzat’!
Çatık kaş… Hükümet dedikleri zat…
Beni Allah tutmuş kim ede azat?
Anlamaz; yazısız, pulsuz dilekçem…
Anlamaz ruhuma geçti bilekçem!

Saat beş dedi mi, bir yırtıcı zil;
Sayım var, maltada hizaya dizil!
Tek yekün içinde yazıl ve çizil!
İnsanlar zindan da birer kemiyet
Urbalarla kemik, mintanlarla et.

Somurtuş ki bıçak, nara ki tokat;
Zift dolu gözlerde kat kat…
Yalnız seccademin yüzünde şefkat;
Beni kimsecikler okşamaz madem;
Öp beni anlımdan, sen öp seccadem!

Çaycı, getir ilaç kokulu çaydan!
Dakika düşelim senelik paydan!
Zindanda dakika farksızdır aydan.
Karıştır çayını zaman erisin;
Köpük köpük, Duman duman erisin!

Peykeler duvara mıhlı peykeler;
Duvarda, başlardan, yağlı lekeler,
Gömülmüş duvara, baş baş gölgeler
Duvar katil duvar, yolumu biçtin!
Kanla dolu sünger… beynimi içtin!

Sükut… kıvrım kıvrım uzaklık uzar;
Tek nokta seçemez Dünyadan nazar.
Yer yüzü boşaldı, habersiz miyiz?
Güneşe göç varda kalan biz miyiz?

Ses demir, su demir ve ekmek demir…
İstersen demirde muhali kemir,
Ne gelirki elde kader bu emir…
Garip pencerecik, küçük, daracık;
Dünyaya kapalı, Allah’a açık.

Dua dua, eller karıncalanmış;
Yıldızlar avuçta, gök parçalanmış.
Gözyaşı bir tarla, hep yoncalanmış…
Bir soluk, bir tütsü bir uçan buğu
İplik ki incecik, örer boşluğu.

Ana rahmi dahi şu bizim koğuş;
Karanlığındadır, yeniden doğuş…
Sesler duymaktayım: Davran ve boğuş!
Sen bir devsin yükü ağırdır devin!
Kalk ayağa dim dik doğrul ve sevin!

Mehmed’im sevinin başlar yüksekte!
Ölsekte sevinin, eve dönsek de!
Sanma bu teker kalır tümsekte!
Yarın, elbet bizim, elbet bizimdir!
Gün doğmuş, gün batmış, ebed bizimdir!

Necip Fazıl Kısakürek

Karanlık bir mağara içinde elleri birbirine zincirlenmiş, boyunları geriye döndürülemeyecek şekilde sabitlenmiş, sırtları mağaranın ışık sızan kapısına dönük, arkalarında çok yüksek olmayan bir duvar bulunan bir grup insan, karşılarındaki duvara yansıyan gölgeleri varlık âleminin kendisi olarak düşünüyor. Böyle düşünmemelerini sağlayacak herhangi bir sebep de yok. Oysa onların gördükleri, arkalarındaki duvar üzerine sıralanmış çeşitli kalıpların yansımalarından ibaret. Bu insanların hakikati idrak etmeleri için başlarını geriye çevirip gün ışığındaki âleme bakmaları yeterli. Zincirlerinden kurtulup geriye bakmayı başarabilen ilk kişi, diğer insanlara karşılarındaki duvarda gördükleri yansımaların sanal olduğunu, gerçek dünyanın mağara dışında bulunduğunu haber verir. Ama elleri ve başları zincirli olanlar, bu hakikat habercisini yalanlarlar; çünkü onların dünyası ‘gölgelerin dünyası’dır. Asılların dünyası onların çok uzağındadır.

EFLÂTUN

[...] “İzlediği dizideki komşuya üzülen, ama kendi komşusuna bir selamı bile çok gören komşular yaşıyor aramızda.İzlediği dizideki çocuğun ruh haline dertlenen ama kendi çocuğunun ruh ikliminden habersiz anne babalar sebil…

Yaşamamış insanlara üzülüyoruz, yanıbaşımızda yaşayan insanların üzüntülerinden habersiziz.

 Haberdar olduğumuz hallerde bile duyarsız…”

Karakalem Dergisi, Sayı 7